Eyni taxta, ayrı oyunlar
Çay süfrəsində nərd taxtası açılanda bəzən heç kim oyunun tam adını demir. Hamı zəri və on beş daşı görür, deməli, guya qaydalar da məlumdur. Mübahisə isə adətən ilk tək daşın üstünə düşəndə yaranır. Qısa nərddə həmin daş vurula bilər. Plakoto adlı başqa oyunda daş yerində qalır, amma rəqib onu üstündən bağlayır. Uzun nərddə isə rəqibin tək daşı belə həmin xananı bağlayır və ora düşmək olmaz. Eyni taxta üzərində üç ayrı məntiq işləyir.
Bu məqalədə variant dedikdə taxtanın rəngi və ya zərin materialı nəzərdə tutulmur. Söhbət daşların başlanğıc düzülüşündən, hərəkət istiqamətindən, rəqibin daşına münasibətdən, qoşa zərlərin tətbiqindən və nəticənin hesablanmasından gedir. Müxtəlif ölkələrdə nərd ailəsinin oyunları əsrlər boyu fərqli qaydalarla oynanıb. Hər çayxananın da ayrıca adəti ola bilər. Yerli adətə hörmət etmək başqa, onu bütün dünya üçün dəyişməz qayda kimi təqdim etmək başqadır.
Ən vacib məlumat budur: Nard Online yalnız Uzun Nərd, Tavla Classic və Tavla Modern oyunlarını dəstəkləyir. Burada tanış olacağınız Plakoto, Fevga, Gul Bara və başqa formalar maarifləndirici məlumatdır. Onları tətbiqdə mövcud oyun rejimi kimi göstərmirik. Hazır brauzer oyunu buradadır. Mövcud funksiyaların izahını tətbiq səhifəsində oxuya bilərsiniz.
Nard Online daxilində həqiqətən mövcud olan üç oyun
Uzun nərd: bir daş da xananı bağlayır
Uzun nərddə hər oyunçunun on beş daşı taxtanın diaqonal küncündə yerləşən bir nöqtəyə, yəni başa yığılır. Hər iki tərəf saat əqrəbinin əksinə hərəkət edərək öz evinə çatmağa çalışır. Rəqibin bircə daşı xananı tutur və həmin xanaya daxil olmaq olmaz. Burada daş vurmaq və bara göndərmək anlayışı yoxdur. Əksər gedişlərdə başdan yalnız bir daş çıxarılır. Başlanğıc gedişində 6-6, 4-4 və 3-3 üçün ayrıca istisna var, lakin bu istisna da rəqibin daşları səbəbindən zərin başqa cür tam oynanmasının mümkün olmaması ilə bağlıdır.
Nard Online qaydasına görə rəqibin bütün on beş daşını arxada saxlayan altı ardıcıl bağlı xana yaratmaq olmaz. Bütün daşlar evə çatandan sonra onları taxtadan çıxarırsınız. Adi qələbə bir xal, rəqib heç daş çıxarmadan bitən mars isə iki xal verir. Bu oyun üçün hər xırda məqam uzun nərd qaydalarında ayrıca göstərilməlidir.
Məsələn, nömrələmə hərəkət edən oyunçunun baxışına görə 24-dən 1-ə doğrudur. Daşınız 16-cı xanadadır və 5-2 atmısınız. Əgər 11-ci xana açıqdırsa beş irəliləmək, sonra uyğun olarsa 9-cu xanaya iki getmək mümkündür. Amma 11-ci xanada rəqibin tək daşı varsa, ora enmək olmaz. Bu zaman başqa qanuni ardıcıllıq axtarılır. Qısa nərddə eyni vəziyyət başqa cür həll olunur.
Tavla Classic: vurmaq və bardan qayıtmaq
Qısa nərdin klassik düzülüşündə hər oyunçunun nəzərindən 24-cü nöqtədə iki, 13-cü nöqtədə beş, 8-ci nöqtədə üç, 6-cı nöqtədə beş daş olur. Tərəflər bir-birinin əksinə hərəkət edir. Rəqibin bir daşı ilə tutduğu xanaya qanuni gedişlə düşəndə o daşı vura və bara göndərə bilərsiniz. Barınızda daş qaldığı müddətdə əvvəlcə onu oyuna qaytarmalısınız. Yalnız bundan sonra başqa daşlar hərəkət edə bilər.
Tavla Classic rejimində doubling cube yoxdur. Mars nəticəsi ikiqat hesablanır. Oyunçular bəzən başqa beynəlxalq qaydalarda üçqat nəticə haqqında oxuyurlar, amma Nard Online üçün belə ayrıca nəticə təsdiqlənməyib. Ona görə burada onu tətbiqin funksiyası kimi yazmırıq. Daş vurmaq, bağlı qapı və bar qaydalarını Tavla qaydalarından öyrənmək daha düzgün yanaşmadır.
Tavla Modern: əlavə qərar, həmin gedişlər
Modern rejimi qısa tavlanın daş hərəkətlərini saxlayır və oyunun xal dəyərini dəyişən doubling cube əlavə edir. Bu, əlavə zər deyil. Real pul qazanmaq vasitəsi də deyil. Classic ilə Modern arasındakı fərqi əvvəldən bilmək vacibdir. Qalan regional oyunların adlarını həmin iki rejimin altına qarışdırmaq düzgün olmaz.
Uzun nərdlə qısa nərdin sərhədi
Uzun nərdi qısa nərddən ayıran məsələ yalnız daşların gedəcəyi məsafə deyil. Uzun oyunda tək daşla mövqe bağlamaq güclü müdafiədir. Qısa oyunda isə tək daş bəzən riskli hədəfə çevrilir. Uzun nərddə rəqibin gedişini boğmağa, öz daşlarını başdan vaxtında çıxarmağa və blokun vaxtını hesablamağa çalışırsınız. Qısa nərddə zər vurma ehtimalını, barı və rəqibin qayıtması üçün açıq qapıları düşünürsünüz. İki oyunun hətta çox bənzər görünən mövqelərini eyni strategiya ilə qiymətləndirmək olmaz.
Başlanğıc da dəyişir. Uzun nərddə bütün daşlar başdadır və ilk gedişlər onları dövrəyə daxil etməyə xidmət edir. Qısa nərddə daşlar dörd ayrı nöqtədə hazır vəziyyətdədir. Təsəvvür edin ki, qısa nərddə 13-cü nöqtədən 8-ə beş gedərək tək rəqib daşını vurursunuz. Uzun nərddə 8-ci xananı tək rəqib daşı tutsa, o gediş ümumiyyətlə mümkün deyil. Bir terminlə danışdıqda bu fərq asanlıqla gözdən qaçır.
Azərbaycanca gündəlik danışıqda nərd bəzən hər iki mənada işlənir. Oyuna başlamazdan əvvəl "uzun, yoxsa qısa?" soruşmaq vaxt itirmək deyil. Rus dilində длинные нарды və короткие нарды, Türkiyədə isə uzun tavla və tavla ifadələri eyni ehtiyacı qarşılayır. Biz uzun və qısa nərdin müqayisəsini ayrıca səhifəyə ayırırıq ki, bu fərq axtarış nəticəsində də aydın olsun.
Türkiyə tavlası və beynəlxalq backgammon
Türkiyədə tavla deyəndə çox vaxt vurma və bar olan qısa oyun başa düşülür. Beynəlxalq backgammon da oxşar başlanğıc düzülüşündən və hərəkət qaydalarından istifadə edir. Lakin matçın necə hesablandığı, doubling cube tətbiqi və yerli adətlər eyni olmaya bilər. Bir masada cube ümumiyyətlə işlənməyə bilər, başqa bir yarışda isə vacib elementdir. Oyunun mövcud olub-olmadığını taxtadakı şəkildən yox, əvvəlcədən razılaşdırılmış qaydadan bilmək lazımdır.
Türkcədə pul daş, kapı bağlı nöqtə, mars isə rəqib heç daş çıxarmadığı halda qazanılan ikiqat nəticə üçün geniş tanınan sözlərdir. Azərbaycanda mars ifadəsi də tanışdır. İngilis mənbələri çox vaxt gammon yazır. Anlayışların oxşarlığı bizi qaydaları avtomatik eyniləşdirməyə məcbur etmir. Beynəlxalq backgammonda bəzi əlavə nəticə növləri var, lakin onlar Nard Online Classic və Modern üçün sahib tərəfindən təsdiq olunmayıb.
Kiçik vəziyyətə baxın. Qısa nərddə daşınız 9-cu nöqtədə tək qalıb, rəqib isə onu vurmağa uyğun zər gözləyir. Bu vaxt 9-cu nöqtəni qorumaq və ya daşı çıxarmaq strateji məsələdir. Uzun nərddə həmin daş təhlükəyə düşmür, çünki o, xananı rəqibə bağlayır. Şəkil eynidir, amma riskin təbiəti ayrıdır. Qısa nərd strategiyası bölməsində bu nümunələr artıq məhz Tavla üçün təhlil olunur.
Yunan Tavli ənənəsi
Yunanıstanda Tavli ifadəsi tez-tez üç müxtəlif oyundan ibarət sıra üçün işlədilir: Portes, Plakoto və Fevga. Bu ənənə haqqında akademik və ixtisaslaşmış oyun mənbələrində məlumat var. Bəzi bölgələrdə sıra fərqlənə bildiyindən onun tək və bütün ölkə üçün dəyişməz qaydasını elan etmək olmaz. Ümumi fikir isə aydındır. Eyni axşam vurma, sıxışdırma və bağlama mexanikaları ilə oynanan üç oyun bir matçda toplanır.
Portes, Qərb backgammonuna yaxın vurma oyunudur. Plakoto tək daşı vurub bardan qaytarmaq əvəzinə yerində sıxışdırır. Fevga isə vurma olmadan bir istiqamətdə gedən yarışdır. Oyunun adını eşidən kimi rəqib daşına hansı münasibətin tətbiq olunacağını öyrənmək lazımdır. Portes üçün bar, Plakoto üçün tələyə düşmüş daş, Fevga üçün bağlı nöqtə məna daşıyır.
Bu üçlüyü yadda saxlamaq üçün belə düşünmək olar: Portes vurur, Plakoto üstündən bağlayır, Fevga yol kəsir. Bu, bütün qaydaları əvəz edən cədvəl deyil, başlanğıc üçün yaddaş ipucudur. Nard Online daxilində Portes, Plakoto və Fevga adlanan ayrıca rejimlər təsdiq olunmayıb. Tavla Classic Portesə bənzəyə bilər, amma uyğunluğun bütün detalları sahib təsdiqi olmadan vəd edilmir.
Plakoto və Tapa oyunlarında daşın sıxışdırılması
Plakoto qısa nərd oynayan adamı ilk baxışda təəccübləndirə bilər. Rəqibin tək daşına endiyinizdə həmin daşı bara göndərmirsiniz. Öz daşınızı onun üstünə qoyur və onu hərəkətsiz saxlayırsınız. Sıxışdıran daş, yaxud üstündəki bütün sizin daşlar gedənədək altda qalan rəqib daşı oynaya bilmir. Bu, adi vurmaqdan fərqli təhlükə yaradır: rəqib daşını taxtadan kənarda deyil, onun öz yerində saxlayırsınız.
Məsələn, mövqeni öz baxışınızdan nömrələyək. Daşınız 15-ci xananı tutur, rəqibin yalnız bir daşı 12-ci xanadadır. Zərinizdə 3 gəlibsə və gediş qanunidirsə, 15-dən 12-yə keçib həmin daşı sıxışdırmaq mümkündür. Rəqibin daşı bara getmir. Sonrakı gedişdə üstünə düşmüş daşların hamısı çıxsa, sərbəst buraxılır. Baş nöqtəsi və xüsusi qələbə halları kimi incəlikləri yalnız konkret Plakoto qaydaları əsasında qiymətləndirmək lazımdır.
Bolqarıstanda Tapa adlı yaxın sıxışdırma oyunu məlumdur. İxtisaslaşmış kataloqlar onu Plakoto ilə yanaşı izah edir. Bu qohumluq onların bütün yerli incəliklərinin eyni olduğunu sübut etmir. Əgər kimsə Tapa oynamağı təklif edirsə, başlanğıc düzülüşünü və əlavə qadağaları dəqiqləşdirin. Ən vacib dərs isə budur: nə uzun nərdin "toxunmaq olmaz" qaydasını, nə də qısa nərdin "vur və bara göndər" qaydasını avtomatik tətbiq edin.
Fevga və Moultezim yarışları
Fevga vurma olmayan ailəyə daxildir. Oyunçular eyni istiqamətdə dövrə vurur və tək daş rəqib üçün nöqtəni bağlaya bilir. Uzun nərdi yaxşı tanıyan adam bu məntiqi tez anlayacaq. Bununla belə bəzi ilk gediş, bloklama və evə çatma məhdudiyyətləri konkret Fevga qaydasından asılıdır. Oxşarlığı eynilik kimi yazmaq gələcəkdə qayda mübahisəsi yarada bilər.
Moultezim də ixtisaslaşmış mənbələrdə Türkiyə və Şərq taxta oyunları ilə əlaqələndirilən, vurmasız yarış növü kimi göstərilir. Daşların bir istiqamətdə gedərək qarşı tərəfin yolunu bağlaması bu oyunların ortaq cəhətidir. Amma Moultezim sözünü uzun nərdin hər ölkədəki adı kimi işlətmək düzgün deyil. Əgər iki oyun fərqli evlərdə fərqli oynanırsa, məqalə bunu gizlətməməlidir.
Tutaq ki, bir daşınız öz 10-cu xananızda qalaraq rəqibin yolunu bağlayıb. Vurmasız yarışda həmin daş müdafiə rolunu yerinə yetirir, onu irəli aparmaq üçün tələsməmək olar. Qısa nərddə isə rəqib həmin tək daşı vurmaq imkanı axtara bilər. Oyunun hansı mexanika üzərində qurulduğunu bilmədən "tək daş saxlamaq ağıllıdır" demək qeyri-dəqiq məsləhətdir.
Gul Bara və Gioul oyunlarında qoşa zərlərin gücü
Gul Bara bəzən Crazy Narde və Rosespring Backgammon adları ilə də təqdim olunur. Bu oyunda vurma yoxdur, amma müəyyən mərhələdən sonra qoşa zər çox güclü effekt yaradır. Dərc olunmuş qaydalardan birinə əsasən ilk üç atışda qoşa zər adi qaydada dörd dəfə işlənir. Sonra, məsələn, 3-3 düşərsə, mümkün olduqca dörd üçlük, dörd dördlük, dörd beşlik və dörd altılıq gedişləri ardıcıl oynanır. Hər hansı mərhələdə qanuni gediş çatışmasa, əlavə sıra dayanır.
Bu qayda sadəcə "qoşa zər dörd gedişdir" izahından xeyli fərqlidir. Güclü görünən atış sıx bağlanmış taxtada heç də bütün imkanlarını verməyə bilər. Açıq xanalara ehtiyac böyüyür. Gul Bara qaydasını Nard Online Uzun Nərd rejiminə aid etmək isə səhvdir. Tətbiqin oyun tərifində belə artan qoşa silsiləsi yoxdur.
Gioul adlı başqa forma bəzi mənbələrdə Plakotoya bənzər başlanğıc, tək daşla nöqtə bağlama və güclü qoşa zərlərin qarışığı kimi təsvir olunur. Bu fakt göstərir ki, oyun ailəsini sadəcə vurma və vurmama ilə iki qutuya bölmək kifayət etmir. Bəzən mexanikalar qarışır. Lakin məhdud mənbə əsasında Gioul üçün tam qayda kitabçası uydurmaq əvəzinə məhz hansı qayda nəşrinin istifadə edildiyini göstərmək daha dürüstdür.
İran nərdi və bölgəyə görə dəyişən adlar
İran ənənələrində takht-e nard və takhteh adlarına rast gəlinir. İxtisaslaşmış oyun kataloqları Takhtehi Qərb backgammonuna yaxın forma kimi izah edir. Buna görə "İran nərdi" ifadəsinin mütləq bizim uzun nərd demək olduğunu iddia etmək doğru olmaz. Eyni şəkildə şeş-beş bəzi masalarda zər adını, başqa mühitdə isə qısa oyunun ənənəvi adını xatırladır.
Azərbaycanda nərd sözünün özü də kifayət qədər genişdir. Təkcə "nərd necə oynanılır?" sualına cavab verərkən vurma olub-olmadığını göstərmək lazımdır. Türkiyədə tavla və uzun tavla, Rusiyada короткие нарды və длинные нарды axtarışları ayrı niyyətləri bildirir. SEO baxımından bu sözləri mexaniki şəkildə bir səhifəyə yığmaq yox, hər istifadəçinin hansı qaydaya ehtiyacı olduğunu anlamaq faydalıdır.
Qərbdə də oxşar qarışıqlıq olur. Fransız Jacquet və Trictrac oyunlarının hər ikisi eyni taxta ailəsinə daxildir, ancaq onları müasir backgammonun başqa dillərdəki sadə tərcüməsi saymaq olmaz. İtalyan tarixi mətnlərində tavola reale ifadəsinə rast gəlinir. Bu sözlərin mənşəyi və keçmişi haqqında ayrıca nərd tarixi bölməsi və terminlər lüğəti daha uyğun yerdir.
Acey-Deucey niyə ayrıca oyundur
Acey-Deucey Amerika dənizçilik və hərbi mühitləri ilə əlaqələndirilən tanınmış formadır. Amerika qaydasında oyunçunun bütün daşları əvvəlcə taxtadan kənardadır. Daşları oyuna daxil etdikcə hərəkətə başlayırsınız. 1-2 xüsusi zərdir: bu gedişlərdən sonra şərtlərə görə oyunçu istədiyi qoşa zəri seçib onu da oynaya və yenidən zər ata bilər. Standart qısa nərdin dörd nöqtəyə bölünmüş hazır düzülüşündən kəskin fərqlənən başlanğıcdır.
Birinci atışda 1-2 gəldiyini düşünün. Hələ taxtada heç daşınız yoxdur. Açıq giriş xanası və həmin variantın qaydaları hərəkəti müəyyən edir. Seçilmiş qoşa zər birdən çox daşı irəli aparmaq üçün əlavə imkan yarada bilər. Uzun nərddə isə bütün daşlar əvvəlcədən başdadır və oradan çıxarma məhdudiyyəti işləyir. Bu iki başlanğıcı eyni qayda kimi öyrətmək mümkün deyil.
Acey-Deucey adı altında Amerika, Avropa, Yunan və Meksika formalarının təsvirləri mövcuddur. Onların qoşa zərləri və əlavə gedişləri eyni deyil. İstifadə etdiyiniz qaydanın tam adını əvvəlcədən razılaşdırmaq lazımdır. Nard Online siyahısında Acey-Deucey yoxdur. Bu məqalə yalnız həmin variantı tanımaq üçün məlumat verir.
Hypergammon və Nackgammon
Hypergammon adi on beş daş yerinə hər tərəfə üç daşla oynanır. Tanınmış başlanğıc sxemində daşlar oyunçunun 24, 23 və 22-ci nöqtələrində yerləşir. Daş sayı azaldığı üçün hər hərəkətin çəkisi artır. Burada qısa nərdin bir çox gediş qaydası qalır, lakin mövqe az daşla qurulduğundan oyun çox fərqli görünür. Sadəcə sürətli oyun axtaran adam bu variantın öz qayda tərifini də bilməlidir.
Nackgammon Nack Ballard tərəfindən yaradılıb. Hər oyunçuda yenə on beş daş var, ancaq başlanğıc düzülüşü dəyişib. Hərəkət edən tərəfin nəzərindən 24-cü nöqtədə iki, 23-də iki, 13-də dörd, 8-də üç və 6-da dörd daş olur. Rəqibin ərazisində daha çox daş qaldığı üçün erkən mərhələdə təmas və mövqe savaşı uzana bilər. Bu, başqa zər dəsti tələb etmir, sadəcə başlanğıc mövqeyi daha mürəkkəbləşdirir.
Məsələn, Nackgammon oyununda 6-1 atışına baxan adam standart Tavla açılışının ən tanınmış sxemini kor-koranə tətbiq etməməlidir. Çünki daşların yeri dəyişib və 23-cü nöqtədən çıxarılmalı iki əlavə arxa daş var. Hansı gedişin münasib olduğu yeni mövqeyə görə hesablanır. Bu qayda variantlarının heç biri Nard Online siyahısında deyil. Onlar strategiya təfəkkürünü müqayisə etmək üçün maraqlı nümunələrdir.
Longgammon, Jacquet və Trictrac
Longgammon sözündəki "long" hissəsi uzun nərdlə qarışıqlıq yarada bilər. Tanınmış Longgammon qaydalarında bütün on beş daş rəqibin 1-ci nöqtəsində yığılmış halda başlayır, amma vurma mexanikası backgammon ailəsində qalır. Başda çox daşın bir yerdə olması bu oyunu Azərbaycan uzun nərdi ilə avtomatik eyniləşdirmir. Əsas fərq yenə qarşı tərəfin tək daşının üzərinə düşməyin mümkün olub-olmamasıdır.
Jacquet Fransada tarixi dövrlərdə oynanmış, özünəməxsus daş düzülüşü və hərəkət məhdudiyyətləri olan oyundur. Onun bütün qaydalarını bir abzasda etibarlı şəkildə əhatə etmək mümkün deyil. Ona görə Jacquet üçün ayrıca tarixi qayda mənbəyinə baxmaq lazımdır. Bir neçə təsadüfi bənzərlik əsasında "Fransız Tavlası" deyib keçmək oxucuya kömək etməz.
Trictrac daha da fərqli nümunədir. Tarixi Trictracda xal təkcə bütün daşların çıxarılması ilə deyil, oyunun gedişində yaranan mövqelər və müəyyən hərəkətlərlə də əlaqəli ola bilər. Xal işarələri, mərhələlər və xüsusi terminlər oyunu mürəkkəbləşdirir. Trictrac tarixini müasir Tavla Classic oyununun qaydası kimi təqdim etmirik. Müqayisə üçün dəqiq mənbə vacibdir.
Digər maraqlı tarixi formalar
İxtisaslaşmış siyahılarda Irish, Roma dövrünün Tabula oyunu, holland və fransız backgammon formaları, Tourne-case, İsveç taxta oyunları və məğlub olmağa əsaslanan misère variantları da var. Bəzilərində daşlar əvvəl taxtadan kənarda olur. Bəzilərində məqsəd adi yarışın əksinə çevrilir. Bəziləri isə zərin necə seçilməsi və yenidən atılması qaydasını dəyişir. Hamısını bir neçə kəlmə ilə "eynidir" demək mövzunu kasadlaşdırar.
Bəzi tarixi formalar üçün yazılı məlumat azdır, fərqli nəşrlər isə bir-birinə tam uyğun gəlmir. Əgər ayrıca səhifəyə konkret mənbə, yoxlanmış qayda və işlək nümunə çatmırsa, ona əsassız faktlar əlavə etmək düzgün deyil. Məhz buna görə variantlar bölməsində müqayisə üçün sabit səhifələr var, hər dar mövzunun geniş məqaləsi isə ayrıca redaktə və yoxlama tələb edir.
Sadə bir ev razılaşması da var: üç qələbə qazanan matçı udur, yoxsa beş qələbə? Bu, bəzən oyunun növünü deyil, yalnız matç formatını dəyişir. Adların sayını süni şəkildə artırmaq əvəzinə bu fərqi oxucuya göstərmək lazımdır. Yaxşı lüğət daşların necə hərəkət etdiyini, matçın necə təşkil edildiyindən ayırır.
Altı sualla qaydaları müqayisə etmək
Tanımadığınız variantı öyrənəndə altı sual verin. Daşlar harada düzülür? Hər iki tərəf hansı istiqamətdə hərəkət edir? Rəqibin tək daşına enmək olarmı? Qoşa zər necə işləyir? Blok və giriş məhdudiyyətləri nədir? Qələbə necə hesablanır? Bu sualların cavabı varsa, taxtaya oturmazdan əvvəl ciddi mübahisələrin çoxunu aradan qaldırmış olursunuz.
Uzun nərd üçün baş, bir istiqamətli hərəkət, bir daşla bağlama və xüsusi baş məhdudiyyəti vacibdir. Qısa Tavla üçün 2-5-3-5 başlanğıcı, əks istiqamətlər, vurmaq və bar önəmlidir. Plakoto üçün sıxışdırma mexanikasını ayrıca soruşun. Gul Barada qoşa zərlərin nə vaxt silsilə yaratdığını dəqiqləşdirin. Acey-Deuceydə isə hansı yerli formanın seçildiyini bilin. Bir ad eşidib qalanını özünüzdən əlavə etmək olmaz.
Mövqeni öz baxışınızdan nəzərdən keçirin: daşınız 14-cü xananızda, rəqibin tək daşı isə sizin 8-ci xananızdadır. 6-2 atdınız. Qısa nərddə 14-dən 8-ə altı getmək mümkün olub rəqib daşını vura bilər. Plakotoda həmin istiqamətdə qanuni eniş tək daşı sıxışdıra bilər. Uzun nərddə isə 8-ci xana bağlıdır. Nümunədə digər məcburi hərəkətlər və başlanğıc maneələri uyğun sayılır. Məqsəd üç oyunun bir gedişə verdiyi müxtəlif mənanı görməkdir.
Yeni başlayan üçün seçim və məşq
Səbirli yarış, blok yaratmaq və daşların ritmini idarə etmək xoşunuza gəlirsə, Uzun Nərddən başlayın. Rəqib daşını vurmaq, təhlükəsiz qapı qurmaq və bardan çıxış ehtimallarını hesablamaq maraqlıdırsa, Tavla Classic daha münasibdir. Qısa nərdi yaxşı öyrəndikdən sonra əlavə xal dəyəri qərarlarını anlamaq üçün Tavla Modern seçilə bilər. Plakotoya marağınız varsa, əvvəl onun ayrıca qaydasını oxuyun, çünki Nard Online onu oyun rejimi kimi təqdim etmir.
Tətbiq daxilində internet olmadan Easy, Medium və Hard botları ilə məşq etmək mümkündür. Pass & Play vasitəsilə eyni cihazı iki nəfər paylaşa bilər. Onlayn Quick Match və dəvət kodlu şəxsi otaqlar da var. Qanuni gedişlərin işıqlandırılması və təsdiqdən əvvəl geri qaytarma yeni başlayanlara faydalıdır. Bunları avtomatik təlim kursu və ya əlavə variantların simulyatoru kimi göstərmirik. Addım-addım nümunələr üçün nərd oynamağı öyrən bölməsindən başlayın.
Nard Online real pul oyunu deyil. Onlayn masalarda istifadə edilən virtual sikkələrin real pul dəyəri yoxdur və onları nağdlaşdırmaq mümkün deyil. Yaş reytinqi mağazaya görə 17+ və ya 18+ ola bilər. Burada oyunun mədəniyyəti, düzgün qaydalar və rəqibə hörmət əsasdır. Tarixi mətnlərdə xal dəyəri haqqında oxuduğunuz məlumatı real pul təklifi kimi başa düşməyin.
Tez-tez edilən səhvlər
Birinci səhv tək daşın hər oyunda eyni məna daşıdığını düşünməkdir. Qısa nərddə tək daş vurula bilər, uzun nərddə isə xananı bağlayır. İkinci səhv hər qoşa zəri Gul Bara qaydası ilə oynamaqdır. Bu oyundakı xüsusi silsilə Nard Online Uzun Nərd rejimində yoxdur. Üçüncü səhv Plakotoda sıxışdırılmış daşı bara göndərməkdir. Sıxışdırma oyununda daş taxtanın özündə qalır.
Dördüncü səhv variantın adını ölkənin adı ilə qəti eyniləşdirməkdir. "Rus nərdi", "Türk tavlası" və "İran nərdi" ümumi ifadələrdir. Hansı gedişlərin qanuni olduğunu öyrənmək üçün oyun növünün dəqiq adını soruşmaq lazımdır. Beşinci səhv xarici saytda yazılan üçqat nəticəni Nard Online tətbiqinə avtomatik aid etməkdir. Sahibin təsdiqlədiyi funksiyalarla başqa mənbələrin beynəlxalq qaydalarını qarışdırmırıq.
Nərd növləri: uzun nərd, qısa nərd və dünya variantları: Android tətbiqi Google Play-də mövcuddur, iPhone versiyası isə hələ Apple yoxlamasındadır.
Tez-tez verilən suallar
Nard Online neçə müxtəlif nərd oyunu dəstəkləyir?
Üç oyun var: Uzun Nərd, Tavla Classic və Tavla Modern. Digər variantlar bu səhifədə yalnız öyrənmək və müqayisə etmək üçün təsvir olunur.
Uzun nərdlə qısa nərdin əsas fərqi nədir?
Uzun nərddə rəqibin tək daşı belə xananı bağlayır. Qısa nərddə həmin tək daş vurulub bara göndərilə bilər. Başlanğıc düzülüşü də fərqlidir.
Yunan Tavli oyunlarına nələr daxildir?
Ən tanınan üçlük Portes, Plakoto və Fevgadır. Portes vurma, Plakoto sıxışdırma, Fevga isə vurmasız bloklama mexanikası ilə seçilir.
Plakotoda rəqibin daşı vurulurmu?
Adətən tək rəqib daşı vurulmur, üstündən sıxışdırılır. O, yerində qalır və sıxışdıran daşlar gedənədək hərəkət edə bilmir.
Fevga uzun nərdlə tam eynidirmi?
Mexanikalarında ciddi oxşarlıq var, lakin başlanğıc və blokla bağlı yerli qaydalar fərqlənə bilər. Dəqiq müqayisə üçün iki ayrıca qayda mənbəyi lazımdır.
Gul Barada qoşa zər necə işləyir?
Məşhur qaydalardan birində ilk üç atışdan sonra qoşa zər ardıcıl daha böyük qoşa zərlərlə davam edə bilər. Hamısı qanuni oynana bilməzsə, əlavə gedişlər dayanır.
Acey-Deucey oyununda 1-2 nə deməkdir?
Bəzi Amerika qaydalarında 1-2 xüsusi atışdır. Oyunçu gedişləri yerinə yetirdikdən sonra seçilmiş qoşa zər və əlavə atış imkanı qazana bilər.
Hypergammon neçə daşla oynanır?
Hər tərəf yalnız üç daşla başlayır. Bu, adətən on beş daşdan istifadə edən qısa nərddən böyük fərqdir.
Nackgammonun müəllifi kimdir?
Variant Nack Ballard ilə əlaqələndirilir. Standart backgammon başlanğıcını dəyişərək arxa mövqelərdə daha çox daş saxlayır.
Longgammon Azərbaycan uzun nərdidir?
Xeyr. Longgammonun başlanğıc düzülüşü fərqlidir və tanınmış qaydalarında vurma mövcuddur. "Long" sözü iki oyunu eyniləşdirmir.
Plakoto Nard Online daxilində mövcuddurmu?
Xeyr, mövcud oyunlar siyahısında yoxdur. Burada onun haqqında verilən məlumat maarifləndirmə üçündür. Brauzer oyununda üç təsdiqli rejim mövcuddur.
Virtual sikkələri pula çevirmək olarmı?
Xeyr. Nard Online virtual sikkələri real pul deyil, nağdlaşdırılmır və real pul udmaq üçün istifadə olunmur.
Yekun
Nərd taxtası bir çox mədəniyyətin paylaşdığı alətdir, amma onun üzərində yalnız bir qayda kitabı yoxdur. Eyni tək daş Tavlada təhlükə, Plakotoda sıxışdırılan hədəf, Uzun Nərddə isə bağlanmış qapı deməkdir. Variantı düzgün tanımaq üçün adından əvvəl hərəkət istiqamətini, başlanğıcı, təmas mexanikasını və xal qaydasını soruşun. Nard Online ilə dərhal oynamaq istəyirsinizsə, təsdiqlənmiş üç rejimdən birini seçin və anlaşılmayan gediş üçün müvafiq qayda səhifəsinə baxın.