Uzun nərd hansı oyundur?
Eyni taxta üzərində həm uzun nərd, həm də qısa nərd oynamaq mümkündür. Lakin fiqurların görünüşünün eyni olması qaydaların da eyni olması demək deyil. Qısa nərddə tək qalmış rəqib daşını vurmaq, onu bara göndərmək və sonradan yenidən oyuna daxil etmək mümkündür. Uzun nərddə isə daş vurulmur: rəqibin bir daşı bir xananı bütövlükdə bağlayır. Bu fərq bütün strategiyanı dəyişir.
Uzun nərddə hər iki oyunçunun marşrutu saat əqrəbinin əksinədir. Başlanğıcda daşlar iki fərqli, diaqonal küncdə yığılır. Burada “başdan daş açmaq” ifadəsi təsadüfi deyil. On beş daşı bir dəfəyə taxtaya səpmək olmur. Onların çıxarılması mərhələlərlə gedir və uğurlu oyunçu təkcə qabaqda olan daşa deyil, hələ başda qalan daşlara da nəzarət edir.
Bu oyun rus dilində длинные нарды, türk dilində uzun tavla, beynəlxalq mətnlərdə Long Nard və ya long nardy adlandırılır. Regionlara görə ayrıca masa ənənələri mövcuddur. Buradakı izah Nard Online üçün müəyyən edilmiş uzun nərd qaydalarına əsaslanır; yerli variantı əsas qayda kimi təqdim etmirik.
Taxtanı düzgün oxumaq
Nərd taxtasında 24 ensiz üçbucaq xana var. Taxta ortadakı ayırıcı hissə ilə iki yerə bölünür; hər hissədə on iki xana yerləşir. Tədris rahatlığı üçün bu məqalədə nömrələri gediş edən oyunçunun öz baxış bucağından göstəririk. Baş xananı 24, evin son xanasını 1 sayırıq. Deməli, öz 24-cü xananızdan 18-ci xanaya keçmək altı addım deməkdir. Bu şəxsi nömrələmə fiziki taxtada rənglərin istiqamətini dəyişmir.
Eviniz son altı xanadan, 6, 5, 4, 3, 2 və 1-dən ibarətdir. Daş həmin hissəyə daxil olanda hələ taxtadan çıxmış sayılmır. Bütün on beş daş evdə olmalıdır ki, yığmağa başlaya biləsiniz. Digər oyunçu üçün də eyni təsvir onun öz mövqeyindən qurulur. Buna görə mübahisədə “sol yuxarı künc” deməkdənsə, “mənim 18-ci xanam” ifadəsi daha dəqiqdir.
Ortadakı taxta hissəsini qısa nərddəki barla qarışdırmayın. Uzun nərddə daş vurulmadığına görə həmin hissədə vurulmuş daş gözləmir. Rəqib daşlarının üstündən bir zərin məsafəsinə uyğun keçmək mümkündür; qadağan edilən hərəkət onların tutduğu xanaya dayanmaqdır.
Başlanğıc düzülüşünü yoxlayın
Oyuna iki rəngdə 15-dən olmaqla 30 daş və iki adi altıüzlü zər lazımdır. Bir oyunçunun bütün 15 daşı öz başında üst-üstə yerləşdirilir. Rəqibin 15 daşı isə əks diaqonal küncdəki öz başında olur. Qısa nərdin məşhur 2 to 5 to 3 to 5 düzülüşünü burada tətbiq etmək səhvdir. Həmin düzülüş Tavla üçündür.
İlk dəfə oynayan adam üçün çox sadə bir məşq faydalıdır: bir daşı başdan götürün, taxtanın bütün dörd hissəsindən keçirib evin sonuna qədər əl ilə aparın, sonra yenidən yerinə qoyun. Zər atmadan marşrutu görmək hərəkət istiqamətini anlamağı asanlaşdırır. Bundan sonra iki oyunçunun niyə eyni istiqamətdə getdiyini izah edin.
Başda böyük daş yığınının olması daşların istənilən sayda çıxarıla bilməsi demək deyil. Bu yığın bir başlanğıc nöqtəsidir, həm də adi tutulu xanadır. Öz daşlarınız eyni xanada istədiyi qədər qala bilər. Rəqib isə həmin xana üzərinə daş qoya bilməz.
Qalib gəlmək üçün nə etməlisiniz?
Məqsəd bütün 15 daşı marşrut boyunca öz evinizə çatdırmaq və sonra onları taxtadan çıxarmaqdır. İlk 14 daşın evə çatması kifayət etmir: 15-ci daş yolda qalıbsa, hələ heç nə çıxara bilməzsiniz. Oyunun sonunda bütün daşlarını birinci yığan şəxs qalib olur. Bunun necə xal hesablandığını bir az sonra ayrıca izah edəcəyik.
Oyun zahirən yalnız sürət yarışıdır, amma hər zər nəticəsi yeni mövqe yaradır. Rəqib bir xananı tutmaqla sizin planladığınız dayanacağı bağlaya bilər. Həmin daş sizin fiqurunuzu vurmur; sadəcə həmin nöqtəni əlçatmaz edir. Bəzən kiçik zəri harada oynamaq daha vacib olur, nəinki ən uzaqda olan daşı sürətlə irəli aparmaq.
Yaxşı oyunçu “ən qabaqdakı daşım haradadır?” sualına əlavə olaraq “başda neçə daşım var?”, “ardınca gələnlər üçün boş dayanacaqlar varmı?” və “evə sonuncu hansı daş çatacaq?” suallarını da verir. Uzun nərddə axırıncı daşın taleyi birinci daşın tempindən heç də az əhəmiyyətli deyil.
İlk gediş necə başlayır?
Ənənəvi masaların bir çoxunda hər iki oyunçu əvvəlcə bir zər atır və daha yüksək rəqəm atan başlayır. Eyni rəqəm düşərsə, yenidən atılır. Bəzi masalarda ilk düşən rəqəmlər elə ilk gediş üçün istifadə olunur, digərlərində isə ayrıca atış edilir. Bunlar yerli masa prosedurlarıdır; Nard Online tətbiqinin konkret başlanğıc mexanizmini bu təsvirlə təxmin etmirik.
Bu məqalədə “ilk gediş” deyəndə hər oyunçunun öz ilk hərəkət növbəsini nəzərdə tuturuq. Bu dəqiqlik vacibdir, çünki başdan iki daş çıxarmağa aid məhdud istisna məhz həmin vaxt işə düşür. İlk başlayan oyunçu olmaqla öz ilk gedişində qoşa zər atmaq eyni şey deyil.
Ənənəvi taxtada hər gedişdən əvvəl zərləri aydın görünən şəkildə saxlayın. Ekranda oynayarkən isə təsdiqdən qabaq mümkün xanaları yoxlayın. Nard Online qanuni gedişlərin işıqlandırılması və təsdiqdən əvvəl geri qaytarma funksiyasını dəstəkləyir.
İki zərin hər biri ayrıca gedişdir
Tutaq ki, 6 to 5 atmısınız. Bir daş altı xana, başqa daş beş xana irəliləyə bilər; yaxud eyni daşı əvvəl altı, sonra beş xana aparmaq olar. İkinci yol yalnız hər iki aralıq dayanacaq qanunidirsə mümkündür. Məsələn, 24/18/13 yazılışında 24-dən 18-ə altı addım, 18-dən 13-ə beş addım gedilir. Hər iki dayanacaq rəqib daşından boş olmalıdır.
Bəzən ardıcıllığı dəyişmək vəziyyəti xilas edir. Əvvəl beş, sonra altı oynamaq olar, əgər birinci variantda aralıq xana tutulubsa və yeni ardıcıllıq hər iki zəri qanuni istifadə edirsə. İki zərin cəmi 11 olsa da, daşı istənilən aralıq nöqtəni nəzərə almadan “birbaşa 11” atmaq olmaz.
Qoşa düşəndə hər rəqəm dörd dəfə oynanır. Məsələn, 4 to 4 dörd ayrıca dördxanalı hərəkətdir. Bu, bir daşın maneələrə baxmadan 16 xana uçması demək deyil. Hərəkətlər bir neçə daş arasında bölüşdürülə bilər, lakin başdan daş çıxarma limiti və bağlı xanalar yenə qüvvədə qalır.
Zərin qanuni imkanını tam istifadə edin
Əgər iki fərqli zərin ikisini də oynamaq mümkündürsə, hər ikisi oynanmalıdır. Yalnız birini istifadə etmək rahat göründüyü üçün digərindən imtina edə bilməzsiniz. İki fərqli mümkün ardıcıllıqdan biri yalnız bir zəri, digəri isə hər ikisini işlədərsə, tam gedişi təmin edən variant seçilir. İki rəqəmdən yalnız birini oynamaq mümkündürsə, imkan olduqda böyük rəqəm istifadə edilir.
Qoşa zərdə də mümkün olan bütün dörd hərəkət yerinə yetirilir. Bir hissəsini oynamaq mümkün deyilsə, maksimum mümkün sayda hərəkət edilir. Taxtadakı bütün daşlara nəzər saldıqdan sonra heç bir qanuni gediş tapılmırsa, növbə ötürülür. Bu, oyunçunun öz istəyinə görə zəri saxlaması demək deyil.
Məsələn, 6 to 2 düşüb və sizə iki ilə təhlükəsiz yerə getmək daha sərfəli görünür. Altını da qanuni oynamaq mümkündürsə, onu sadəcə xoşunuza gəlmədiyinə görə buraxa bilməzsiniz. Bəzən birinci oynanmış zər ikincini bağlaya bilər. Əgər əks ardıcıllıq hər ikisini işlətməyə imkan verirsə, o ardıcıllıq üstün tutulmalıdır.
Baş qaydası nədir?
Başda yerləşən 15 daşdan adətən bir növbədə yalnız biri çıxarıla bilər. Bu, “başdan yalnız bir dəfə hərəkət etmək” ifadəsi ilə eyni deyil. Daş başdan çıxdıqdan sonra eyni növbədə ikinci zərlə irəliləyə bilər. Məhdudiyyət yeni çıxarılan daşların sayına aiddir, həmin daşın getdiyi ümumi məsafəyə yox.
Məsələn, 6 to 5 nəticəsində bir daşı 24-cü xanadan 18-ə, ardınca 13-ə aparmaq mümkündürsə, zərlərin ikisi də istifadə olunub və başdan bir daş çıxıb. Həm 24/18, həm də başqa bir baş daşını 24/19 oynamaq isə adi növbədə qadağandır: iki daş çıxarmış olursunuz.
Bu qayda oyunun ritmini müəyyən edir. Başdakı daşları vaxtında açmaq lazımdır, çünki sonda hamısını birdən sürətlə çıxarmaq mümkün deyil. Bir daşla çox qabağa getmək bəzən cazibədar görünür, amma arxada on dörd daş yığılmış qalırsa, rəqib boş xanaları tutaraq onların yolunu çətinləşdirə bilər.
İlk gedişdə 6 to 6, 4 to 4 və 3 to 3 istisnası
Nard Online qaydalarında müəyyən ilk gediş vəziyyətində iki daşın başdan çıxmasına icazə verilir. İstisna 6 to 6, 4 to 4 və 3 to 3 qoşa zərlərinə aiddir: rəqibin daşları bir baş daşla bütün gedişi oynamağa mane olduqda ikinci daş çıxarıla bilər. Bu, hər qoşa üçün ümumi üstünlük deyil; çıxış yolunun bağlanmasına bağlı konkret istisnadır.
Nümunə kimi adi başlanğıc düzülüşündə 6 to 6 nəticəsini götürək. Sizin daşınız 24-dən 18-ə gedə bilir, lakin növbəti altı addım onu rəqib başının tutduğu 12-ci xanaya aparacaq. Orada dayanmaq olmaz. Buna görə ikinci daşı da başdan 18-ci xanaya çıxarmağa icazə verilir. Bu nümunədə qanuni vəziyyət iki baş daşının 18-ə getməsidir; dörd daşın birdən çıxarılması deyil.
5 to 5, 2 to 2 və 1 to 1 ilk gedişdə həmin istisnaya daxil deyil. Daha sonrakı gedişlərdə də 6 to 6, 4 to 4 və 3 to 3 adi birdaş limitini dəyişmir. Yerli masada fərqli söz eşitsəniz, bunun ev qaydası olub-olmadığını dəqiqləşdirin.
Bir rəqib daşı niyə xananı bağlayır?
Uzun nərddə vurma mexanizmi yoxdur. Rəqibin bir daşı duran xanaya öz daşınızı endirmək olmaz. Rəqibin orada iki, üç və ya daha çox daşı olsa da nəticə dəyişmir. Bu, qısa nərddən fərqli olaraq tək daşın zəif nöqtə deyil, bəzən güclü qapı olması deməkdir.
Məsələn, öz 17-ci xananızdakı daş üçün dörd atmısınız. Rəqib 13-cü xananı tutubsa, 17/13 hərəkəti qadağandır. Oradakı daş təkdir deyə onu vurmaq olmaz. Lakin digər daşınız həmin dördü başqa açıq xanaya oynaya bilər. Buna görə ilk baxışda bağlı görünən vəziyyətdə bütün daşları yoxlayın.
Əgər zəriniz bağlı xananın üstündən keçərək sonrakı boş xanaya çatdırırsa, bu, ayrıca məsələdir. Uzun nərddə aralıqda keçilən hər nöqtənin boş olması tələb edilmir; hər zər hərəkətinin bitdiyi yer qanuni olmalıdır. İki zəri ardıcıl bir daşda istifadə etdikdə iki dayanacaq da yoxlanır.
Altıxanalı sədd qaydası
Ardıcıl altı xananı öz daşlarınızla tutanda rəqibin qarşısında tam sədd yaranır. Uzun nərddə bu səddi istənilən vəziyyətdə bağlamağa icazə verilmir. Əgər altıxanalı sədd rəqibin bütün 15 daşını arxada saxlayacaqsa, altıncı xananı bağlayan gediş qanunsuzdur. Səddin önündə rəqibin ən azı bir daşı artıq irəliləmiş olmalıdır.
Ardıcıl beş xana tutmaq bu konkret qayda ilə avtomatik qadağan edilmir. Qadağa sədd tamamlanarkən bütün rəqib daşlarının arxada qalması ilə bağlıdır. Başqa sözlə, məsələ sizin gözəl düzülüş qurmağınız deyil, rəqibin bütün fiqurlarını çıxışsız qoymağınızdır.
Altı xananı yalnız taxtanın bir taxta yarısı üzrə saymayın. Xanalardan ibarət ardıcıllıq küncü keçə bilər. Rəqibin hərəkət istiqamətini izləyin, səddin önündə daş olub-olmadığını müəyyən edin. Bu yoxlama bir neçə saniyə çəkir, amma sonradan “beş idi, yoxsa altı?” mübahisəsinin qarşısını alır.
Sədd necə qanuni ola bilər?
Belə bir vəziyyət təsəvvür edin: sizin beş qonşu xananız tutulub, altıncı xananı da bağlamağa uyğun zəriniz var. Rəqibin on beş daşı həmin xəttin arxasında qalıbsa, altıncı nöqtənin tutulmasına icazə verilmir. Daşın endiyi xana boş olsa belə, gedişdən sonra yaranan mövqe qanunsuz olar.
İndi eyni mövqedə rəqibin bir daşının səddin önünə keçdiyini düşünün. Bu halda altıxanalı səddin qurulmasına sözügedən qadağa mane olmaya bilər. Səbəb odur ki, artıq bütün rəqib daşları tam bağlı vəziyyətdə qalmır. Bu fərq səddə münasibətdə ən vacib yoxlamadır.
Qanuni səddin mütləq yaxşı strategiya olması nəticəsi buradan çıxmır. Bəzən bütün aktiv daşları divar qurmağa sərf edib öz daşlarınızın hərəkətini zəiflədirsiniz. Güclü rəqib bu vaxt bir neçə daşını evə aparıb üstünlük qazana bilər. Qaydanın icazə verdiyi gedişlə ən səmərəli gedişi qarışdırmayın.
Zərlərin ardıcıllığını yoxlayın
Təsəvvür edin ki, daşınız 19-cu xanadadır və 5 to 2 atmısınız. Rəqib 14-cü xananı tutub. Beşi əvvəl oynamaqla 19/14 etmək olmaz. Amma 17 və 12-ci xanalar boşdursa, əvvəl 19/17, sonra 17/12 etmək mümkündür. İki fərqli zərin cəmi eyni qalsa da, aralıq dayanacaqlar dəyişdiyindən nəticə qanuni ola bilər.
Başqa daşlarınız da varsa, onların mövqeyini ayrıca nəzərə almalısınız. Özünüz üçün rahat görünən bir yarımgediş ikincini oynamağa imkan vermirsə, bütün gedişi təmin edən başqa sıra axtarın. “Beşlik bağlıdır” qərarını bütün uyğun daşlara baxmadan vermək olmaz.
Bu cür mövqeləri evdə məşq etmək asandır. İki zəri taxtanın yanında saxlayın; daşın harada dayandığını ucadan deyin. Qısa nərddən gələn oyunçu üçün ən çətin vərdiş adətən rəqibin tək daşını vurmaq istəməmək və hər iki zərin dayanacağını ayrıca yoxlamaqdır.
Evin sərhədini tanıyın
Öz 6, 5, 4, 3, 2 və 1-ci xanalarınız evinizi təşkil edir. Oyun boyu daşlar həmin zonaya daxil ola bilər, hətta içəridə yer dəyişə bilər. Ancaq taxtadan yığmaq yalnız on beş daşın hamısı həmin evdə olanda başlayır. Yeddinci xanada qalmış bir daş belə çıxarmağa mane olur. Evin qapısında dayanmaq evə daxil olmaq deyil.
Sonuncu daşın arxada qalması həmişə taktiki səhv olmur; bəzi zər nəticələri əlverişsizdir. Amma oyunun əvvəlində tək bir daşı çox uzağa qaçırmaq və qalanlarını başda saxlamaq axırıncı daşın çatdırılmasını çətinləşdirə bilər. Ona görə tək daşı deyil, bütün daşların mərhələli hərəkətini planlaşdırın.
Yığım mərhələsinə yaxınlaşdıqca daşların evin hansı xanalarında paylandığını izləmək vacibdir. Hamısının altıncı xanada qalması ilə birinci və ikinci xanaya səpələnməsi fərqli zər ehtiyacları yaradır. Daşlar evə çatanda oyun bitmir; məhz burada bir neçə kiçik qərar qalibiyyəti müəyyən edə bilər.
Evdən daş yığmaq: uyğun və böyük zər
Bütün daşlar evdədirsə, məsələn, beşlik zərilə beşinci xanadakı bir daşı taxtadan çıxarmaq olar. İkilik ikinci xananın daşını yığa bilər. Qoşa düşəndə hər rəqəm dörd ayrı hərəkət kimi qiymətləndirilir. Zərləri bir yerə toplayıb əlavə daşı avtomatik çıxarmaq yoxdur.
Bəzən düşən rəqəmə uyğun xana boş olur. Belə halda həmin rəqəmi oynaya bilən daha yuxarı xananızda daş varsa, onu qanuni şəkildə irəli hərəkət etdirməlisiniz. Yalnız həmin rəqəmdən yuxarı heç bir daş qalmayıbsa, böyük zərdən istifadə edib ən yüksək dolu aşağı xanadan bir daşı yığmaq mümkündür. Bu qayda evin yığılmasında ən çox səhv anlaşılan hissələrdəndir.
Məsələn, yalnız üçüncü və birinci xanalarda daşınız qalıb, altılıq atmısınız. Altıncı, beşinci və dördüncü xanalarda heç nə olmadığı üçün altılıqla üçüncü xanadan daş yığmaq olar. Amma altıncı xanada daşınız varsa, uyğun beşlik boş olanda birbaşa üçüncü xanadan daş yığmağa tələsməyin; altıncıdan birinciyə qanuni beşlik gedişi lazım ola bilər.
Evdə dörd praktik vəziyyət
Birinci hal: dəqiq zər. Altıncı xanada iki daş qalıb və 6 to 6 atmısınız. Hər altılıq ayrıca hesablanır; uyğun olduqda altıncı xanadan daş çıxarırsınız, qalan hərəkətlər üçün ən yüksək dolu xananı yoxlayırsınız. Qoşa dörd ayrı imkandır, bir anda dörd daşın mütləq çıxacağına zəmanət deyil.
İkinci hal: uyğun xana boşdur. Beşinci xanada daş yoxdur, lakin altıncıda bir daş qalıb. Beşliklə aşağı xanalardan istədiyiniz daşı yığmaq əvəzinə əvvəl altıncı xananın daşını birinciyə aparmağın mümkünlüyünü yoxlayın. Yuxarıdakı daş prioriteti vacibdir.
Üçüncü hal: bütün daşlar aşağıdadır. Yalnız birinci və ikinci xanalarda fiqurlar qalıb, altılıq düşüb. Altılıq ən yuxarı dolu xana olan ikincidən bir daşı çıxara bilər. Yuxarıda hərəkət etdirilməli daş yoxdur.
Dördüncü hal: iki zərin sırası. 5 to 3 nəticəsində birinci atılan rəqəm ikinci rəqəmin qanuni istifadə olunmasına təsir göstərə bilər. Hər ikisini işlədən sıra varsa, əvvəl onu seçin. Məcburi gediş qaydası evə daxil olandan sonra qüvvədən düşmür.
Mars nədir və necə hesablanır?
Bir oyunçu bütün 15 daşını çıxaranda oyun yekunlaşır. Rəqib həmin vaxta qədər ən azı bir daşını yığıbsa, qalibiyyət bir xal hesablanır. Rəqib heç bir daş yığmayıbsa, nəticə mars adlanır və iki xal verir. Marsın əsas şərti uduzanın yığdığı daşların sayının sıfır olmasıdır.
Mars “qalib axırda qoşa atdı” və ya “rəqibin başında hələ daş qalırdı” demək deyil. Bu kimi vəziyyətlər müşahidə oluna bilər, amma Nard Online üçün verilən iki xallıq nəticəni müəyyən edən meyar rəqibin heç bir daşı taxtadan çıxarmamasıdır. Bir daş belə yığılmışsa, bu konkret mənada mars yoxdur.
Bəzi nərd masalarında əlavə nəticə adları və fərqli xal hesabları eşidilə bilər. Onları Nard Online uzun nərdinin təsdiqlənmiş xal sistemi kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Dostlarla fiziki taxtada oynayırsınızsa, oyuna başlamamış hansı hesab qaydasını istifadə etdiyinizi razılaşdırın.
06to 5 ilk gedişinin addım-addım izahı
Başlanğıcda on beş daşınız 24-cü xanadadır. İlk gedişiniz 6 to 5-dir və müvafiq dayanacaqlar açıqdır. Bir daşı altı addım irəli, 18-ci xanaya, aparın. Sonra eyni daşı daha beş addım irəli, 13-cü xanaya, keçirin. Yəni 24/18/13. Başdan bir daş çıxarılıb, zərin hər iki rəqəmi oynanıb.
İki ayrı baş daşını 24/18 və 24/19 aparmaq niyə olmaz? Çünki bu, adi növbədə başdan iki daş çıxarmaq deməkdir. Bəs daşı birbaşa “on bir xana” oynamaq niyə təhlükəlidir? Çünki aralıq altılıq və ya beşlik dayanacaqlarından biri bağlı ola bilər. Zərləri iki müstəqil hərəkət kimi yoxlamaq lazımdır.
Bu nümunə məcburi ən yaxşı açılış kimi qəbul edilməməlidir. Rəqib artıq bəzi xanaları tutubsa, başqa ardıcıllıq üstün ola bilər və ya nümunənin özü qanunsuz ola bilər. Taxtanın real vəziyyəti həmişə yazılı sxemdən üstündür.
06to 6 ilk gedişində başdan iki daş
İlk növbədə 6 to 6 düşdüyünü düşünün. Bir daş 24-dən 18-ə gedir. Eyni daşı daha altı addım aparmaq istəyəndə rəqibin başda yığılmış fiqurları 12-ci xananı bağlayır. Bu zaman qaydadakı ilk-gediş istisnası işə düşür və ikinci daşı da 24-dən 18-ə aparmaq olur.
Bununla da iki daş başdan çıxarılıb. Zərin dörd eyni rəqəm göstərməsi dörd ayrı daş çıxarmaq hüququ yaratmır. Məqsəd hər qoşanı maksimum qanuni oynamaqdır, maneəni “vuraraq açmaq” deyil. Növbəti gedişdə yenidən 6 to 6 gəlsə, artıq bu istisnaya güvənə bilməzsiniz.
Eyni qayda çərçivəsində 4 to 4 və 3 to 3 üçün də ilk gediş vəziyyəti nəzərə alınır. Onların bütün mümkün başlanğıc sxemlərini xəyali şəkildə sadalamaqdansa, hər bir aralıq dayanacağı və rəqibin tutduğu xanaları ayrıca yoxlamaq daha etibarlıdır.
Mübahisələri qaydaya çevirin
“Rəqibin bir daşı vardı, onu vura bilərdim?”, Xeyr, uzun nərddə vurma yoxdur. “Qoşa atdım, hər dəfə başdan daş çıxarım?”, Xeyr, adətən bir növbədə bir daş çıxır. “İki zərin birini oynamasam olar?”, Hər ikisinin qanuni oynanması mümkündürsə, olmaz. “Altıxanalı səddi bağlayım?”, Rəqibin bütün 15 daşını arxada həbs edəcəksinizsə, olmaz.
Əsl mübahisə bəzən masa ənənələrindən qaynaqlanır. Hansı zərin ilk gedişə sayılması və ya bəzi yerli nəticə adlarının xalı müxtəlif ailələrdə fərqli ola bilər. Nard Online-da təqdim olunan mexanikaları həmin ənənələrlə qarışdırmayın. Tətbiq bir rejim üçün hansı qaydanı tətbiq edirsə, həmin oyunda əsas odur.
Fiziki taxtada çətin vəziyyəti izah etmək üçün daşları bir-bir sayın, istiqaməti göstərin və zərlərin aralıq dayanacaqlarını qeyd edin. Bu, “mən həmişə belə oynamışam” arqumentindən daha aydın nəticə verir.
İlk on oyun üçün məşq qaydası
Birinci oyunda yalnız hərəkət istiqamətinə və öz evinizin yerinə diqqət yetirin. İkinci oyunda hər növbədən sonra başda neçə daş qaldığını sayın. Üçüncü oyunda iki zərin hər iki sırasını yoxlamağı vərdiş edin. Dördüncü oyunda rəqibin tək daşının tutduğu xananı görən kimi onu bağlı nöqtə kimi qəbul edin. Beşinci oyunda beşxanalı və altıxanalı sədd arasındakı hüquqi fərqi başa düşün.
Altıncı və yeddinci oyunlarda daşları bir-birindən çox uzaqlaşdırmadan marşrut boyunca yaymağa çalışın. Səkkizinci oyunda evdən kənarda qalan axırıncı daşın hərəkətini izləyin. Doqquzuncuda ev yığımı zamanı uyğun xana boş olanda nə etməli olduğunuzu yoxlayın. Onuncuda oyunun sonunda uduzanın neçə daş yığdığını sayaraq marsı izah edin.
Nard Online-da asan, orta və çətin səviyyəli oflayn botlar mövcuddur. Onlarla məşq üçün internet bağlantısı tələb olunmur. Bir cihazda iki nəfərlik Pass & Play rejimi də mövqe üzərində birgə düşünmək üçün əlverişlidir. Bu rejimlərdən istifadə etmək qaydaları əzbərləməkdən daha yaxşı nəticə verə bilər, amma diqqətsiz gedişi avtomatik yaxşı strategiyaya çevirmir.
Tez-tez buraxılan səhvlər
Ən geniş yayılmış səhv uzun nərddə qısa nərdin vurma qaydasını tətbiq etməkdir. İkincisi, iki zər düşdüyü üçün iki ayrı daşı başdan çıxarmağı mümkün saymaqdır. Üçüncüsü, qoşanı aralıq dayanmaları olmayan böyük sıçrayış kimi oynamaqdır. Dördüncüsü, altıxanalı səddi yalnız taxtanın bir yarısında axtarmaqdır.
Evdən yığım zamanı yeddinci xanada qalmış bir daşı unutmaq da çox olur. Başqa bir səhv uyğun xana boş olan kimi ən yaxın daşı dərhal çıxarmaqdır; əvvəl daha yuxarı daşları yoxlayın. İki zərin qanuni istifadə imkanına baxmadan kiçik zəri “saxlamaq” da qaydaya ziddir.
Sonuncu səhv daha çox strategiyaya aiddir: bütün diqqəti qabağa qaçmış bir daşa vermək. Uzun nərddə hər on beş daş marşrutu başa vurmalıdır. Daşlar arasında məsafə o qədər açılarsa ki, arxada qalanlar çox gec hərəkət etsin, əvvəlki üstünlük itə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Uzun nərddə hər oyunçuda neçə daş olur?
Hər oyunçuda 15 daş olur. Hamısı oyuna öz baş xanasında üst-üstə başlayır.
Hər iki tərəf eyni istiqamətdə gedir?
Bəli. Uzun nərddə iki tərəf də saat əqrəbinin əksinə hərəkət edir. Qısa nərddə isə marşrutlar əks istiqamətlidir.
Rəqibin tək daşını vurmaq olar?
Xeyr. Bir rəqib daşı xananı bağlayır. Ona enmək və onu vurmaq olmaz.
Başdan hər növbədə neçə daş çıxır?
Adətən bir daş. İlk gedişin müəyyən qoşa zər vəziyyətləri istisnadır.
İstisnaya hansı qoşa zərlər daxildir?
6 to 6, 4 to 4 və 3 to 3, rəqibin düzülüşü bir daşla gedişi tamamlamağa mane olduqda.
Altıxanalı sədd həmişə qadağandır?
Xeyr. Bütün 15 rəqib daşı onun arxasında qalacaqsa qadağandır. Ən azı bir rəqib daşı səddin önündədirsə, həmin xüsusi qadağa tətbiq olunmur.
Evə bir daş çatmayıbsa yığmaq olar?
Xeyr. Bütün 15 daş evdə olmalıdır.
Mars neçə xaldır?
Uduzan oyunçu heç bir daş yığmayıbsa, mars iki xal verir. Ən azı bir daş yığıbsa, adi qələbə bir xaldır.
İnternetsiz məşq etmək mümkündür?
Bəli. Oflayn botlar asan, orta və çətin səviyyələrdə mövcuddur. Brauzer oyunu isə ayrıca /play/ ünvanındadır.
Nard Online-da real pul udmaq olur?
Xeyr. Oyun masalarında virtual sikkələrdən istifadə olunur; onların real pul dəyəri yoxdur və nağdlaşdırılmır.
Yekun
Uzun nərddə ən vacib beş prinsip bunlardır: istiqaməti düzgün izləmək, hər zəri ayrı qanuni hərəkət kimi görmək, başdan bir daş qaydasına əməl etmək, bütün rəqib daşlarını altılı səddin arxasında saxlamağa çalışmamaq və evdən daşları vaxtından əvvəl yığmamaq. Bu prinsipləri anlayan oyunçu yeni mövqedə heç tanımadığı zər nəticəsi ilə də düzgün qərar verə bilər.
Qələbə bütün on beş daşın çıxarılması ilə tamamlanır. Mars isə rəqibin bir daş belə yığmadığı vəziyyətdir. Hər hansı uzun nərd mübahisəsini həll etməyin ən rahat yolu sözdən yox, taxtanın real mövqeyindən başlamaqdır.