Uzun tavla, bildiğiniz kısa tavladan farklıdır
Türkiye'de yalnızca “tavla” dediğimizde çoğu insan karşılıklı yönlerde oynanan, tek kalan pulun kırıldığı klasik kısa tavlayı düşünür. Uzun tavlada ise aynı tahta başka bir oyun için kullanılır. Rakibin pulunu kırmazsınız; tek bir rakip taşı dahi bulunduğu haneyi size kapatır. İki oyuncu da tahtayı saat yönünün tersine dolaşır. Bu iki farklılık oyunun ritmini baştan sona değiştirir.
Kısa tavlada açıkta bırakılan bir pul risk taşır. Uzun tavlada tek pulunuzla bir iniş noktasını kapatabilir, rakibin ilerlemesini güçleştirebilirsiniz. Ancak bu özgürlük sınırsız değildir. Rakibin bütün taşlarını geride hapseden altı haneli tam bir duvar kurmaya izin verilmez. Dolayısıyla uzun tavlanın savunma anlayışı, klasik tavlada gördüğünüz bir kapı dizisini olduğu gibi taklit etmek değildir.
Bu oyuna Azerbaycan'da uzun nərd, Rusçada длинные нарды, İngilizce kaynaklarda Long Nard veya long nardy denir. Ülkeler ve evler arasında kimi geleneksel ayrıntılar farklılaşabilir. Aşağıdaki anlatım Nard Online için verilen oyun tanımına bağlı kalır; herhangi bir kahvehane geleneğini uygulamanın kesin kuralıymış gibi göstermez.
Tahtanın yirmi dört hanesi nasıl okunur?
Tavla tahtası toplam 24 uzun üçgen haneden oluşur. Bir orta ayırıcı bulunur, iki yanda on ikişer üçgen vardır. Her oyuncunun ev bölgesi altı hanedir. Hareketleri karıştırmamak için bu rehberde hamle yapan kişinin kendi perspektifinden sayım yapacağız: baş noktası 24, eve girişten sonraki son haneler 6'dan 1'e kadar, tahtadan çıkış ise 1'in sonrasıdır. Rakibin kişisel 24'ü fiziksel tahtada sizin 24'ünüzle aynı yer değildir.
24/18 ifadesi, baştaki bir taşın altı adım ilerletilmesini anlatır. 18/13 bunun arkasından oynanan beşlik hamledir. Bu gösterim yalnızca konuşmayı kolaylaştırır; taşların gerçek saat yönünün tersine hareketini değiştirmez. Bir zarla nerede durduğunuzu söyleyebiliyorsanız, diğer zarın hamlesinin de hukuka uygun olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.
Orta ayırıcıyı kısa tavladaki kırık taşın beklediği bar gibi düşünmeyin. Uzun tavlada kırma olmadığından burada geri girecek taş da yoktur. Rakibin işgal ettiği hanenin üzerinden zar mesafesiyle geçebilirsiniz; yasak olan, zar hamlesinin sonunda onun hanesine inmektir. İki zarı aynı pulda oynarken her ara iniş yine gerçek bir iniştir.
Başlangıç: otuz taş, iki baş
Her oyuncunun 15 taşı bulunur ve iki renk kolayca ayırt edilmelidir. Bütün on beş taş kendi baş noktasında üst üste başlar; rakibin on beşlik yığını tahtanın çapraz karşı köşesindedir. Kısa tavlada görülen 2 to 5 to 3 to 5 taş dağılımını burada uygulamayın. O dağılım Tavla Classic ile ilgili olup uzun tavlanın açılışı değildir.
Oyunu yeni öğrenen bir arkadaşınıza ilk zarı vermeden önce tek bir taşı baştan eve kadar elle ilerletin. Dört bölgeyi geçin, kendi evinin 6 to 1 numaralı hanelerini gösterin ve taşı yeniden başa koyun. Böyle basit bir yürüyüş, iki tarafın neden karşılıklı değil aynı yönde ilerlediğini kavratır. Ayrıca “eve geldim” ile “taştan çıktım” arasındaki fark görünür hale gelir.
Kendi taşlarınız aynı hanede kaç tane olursa olsun birlikte durabilir. Rakibiniz sizin taşınız bulunan haneye inemez. Baştaki büyük yığın hem henüz yola çıkmamış taşları barındırır hem de sizin sahip olduğunuz bir haneyi temsil eder. Bu nedenle dizilişin düzgün olması, açılış hamlelerini kontrol etmek için önemlidir.
Oyunun gerçek hedefi
Amaç on beş taşınızın tamamını yolu dolaştırıp kendi altı haneli ev bölgenize getirmek, ardından hepsini tahtadan toplamaktır. En önde giden taşın eve varması size tek başına puan kazandırmaz. Arkadaki son pul da gelene kadar taş toplamaya başlayamazsınız. Kazanan, on beş taşını ilk tamamen dışarı alan kişidir.
Sadece toplam mesafeyi düşünmek yine de yeterli olmaz. Rakibiniz bir haneyi ele geçirdiğinde o haneye inemezsiniz. Bir taşı hızlı koşup diğerlerini başta bırakırsanız, daha sonra aradan geçebileceğiniz uygun inişlerin sayısı azalabilir. Bazen en yüksek zarı kullanacağınız yer değil, bir sonraki turda taşların birbirine nasıl destek olacağı önemlidir.
Bu nedenle oyunu üç evre olarak düşünmek yararlıdır: baştaki taşları sırayla oyuna sokmak, yol boyunca hareket alanını korumak, evde temiz bir toplama düzeni kurmak. İyi bir hamle bu üç işi aynı anda geliştirebilir. Kötü bir hamle ise şanslı bir zarın bile faydasını azaltabilir.
İlk oynama sırası neye göre belirlenir?
Geleneksel masaların çoğunda iki oyuncu birer zar atar; yüksek sayı atan başlar, eşitlikte yeniden atılır. Bazı topluluklar ilk atılan sayıları ilk hamlede oynatır; bazıları sıra belirlendikten sonra yeniden zar atar. Bunlar masa gelenekleridir. Nard Online'ın uygulama içindeki sıra belirleme işlemini doğrulanmamış ayrıntılar ekleyerek tarif etmiyoruz.
Özellikle şu ayrımı unutmayın: Bu yazıda “ilk turunuz” ifadesi, sizin taşlarınızı ilk kez oynattığınız tur anlamına gelir. Özel çift zar istisnası bu durum için geçerlidir. Oyuna ilk başlayan kişinin kim olduğu konusunda anlaşmak ile sizin çift zarla baştan iki pul çıkarma hakkınızın doğması farklı konulardır.
Fiziksel masada hamleden önce iki zarı yüksek sesle söylemek yararlıdır. Dijital tahtada izin verilen hedef hanelere bakıp son onayı öyle vermek iyi bir alışkanlıktır. Nard Online, yasal hamle vurgulamasını ve onaylamadan önce geri almayı destekler; yine de kararınızın mantığını öğrenmek uzun vadede daha değerlidir.
Zarları birbirine eklemek yerine ayırın
6 to 5 attığınızı düşünelim. Altılık ve beşlik ayrı iki hamledir. Uygunsa bir taş altı, farklı bir taş beş ilerleyebilir. Ya da bir taş önce altı, sonra beş hareket edebilir. İkinci seçenekte altılık sonundaki hane de beşlik sonundaki hane de açık olmalıdır. Örneğin 24/18/13 dizisinde önce 18'e, sonra 13'e inersiniz.
Altıdan önce beşi oynama hakkınız da olabilir. 24/19/13 yolu, 24/18/13 yolunun ara inişlerinden biri kapalı olduğunda işe yarayabilir. Ancak ara durakların ikisi de her sırada yasal olmalıdır. On bir pipslik toplam mesafeyi, üzerinde nerede durduğunuzu hiç düşünmeden sıçramak kurala uymaz.
Çift zar dört hamle demektir. 4 to 4 gelirse dört tane dörtlük hamle yapmaya çalışırsınız; bu, engelleri aşan tek bir on altılık hamle değildir. Dört adımın hepsi aynı taşın üzerinde olabilir veya farklı taşlara dağıtılabilir, ama baştan çıkış sınırı ve rakibin kapattığı noktalar aynı şekilde geçerlidir.
Bütün oynanabilir hamleleri kullanmak zorundasınız
Her iki farklı zarı yasal kullanabiliyorsanız ikisini de kullanmalısınız. “Bu zar benim işime gelmiyor” demek, onu gönüllü bırakma hakkı vermez. Bir hamle sırası yalnız bir zarı oynatıyor, diğer sıra ikisini birden oynatıyorsa iki zarın da kullanılabildiği yol seçilmelidir. İki zardan ancak birini oynayabiliyorsanız mümkün olduğu zaman büyük sayı oynanır.
Çift zarda da yapabildiğiniz kadar çok eşit hamleyi gerçekleştirmek gerekir. Dördünü birden yapamıyorsanız mevcut hukuka uygun en yüksek sayıda hamleyi oynarsınız. Hiçbir taşla hiçbir yasal hareket bulunmuyorsa tur geçer. Bu, zarın kötü çıkmasını bahane ederek sırayı isteyerek atlamakla aynı şey değildir.
Örneğin 6 to 2 attınız. İkili hamleye rahat bir yer buldunuz ama altılık sizi istemediğiniz bir haneye götürüyor. Altılık da yasal şekilde kullanılabiliyorsa oynamak gerekir. Dahası, ikiliyi önce oynayınca altılık kapansa bile altılığı önce oynamak her iki zarı kullanabiliyorsa ikinci sıra mecburi hale gelir. Kurallar oyuncunun seçtiği en rahat sonucu değil, en tam yasal sonucu arar.
Baş kuralını doğru anlayın
Uzun tavlada ilk noktadaki on beşlik yığına baş denir. Normal koşullarda bir turda baştan yalnız bir yeni taş ayrılabilir. Bu, yeni çıkarılan pulun aynı turda ikinci bir hamle yapamayacağı anlamına gelmez. Başın dışına çıkmış tek bir pul, önündeki haneler uygunsa iki zarın ikisini de kullanabilir.
6 to 5 açılışında bir pulu 24/18/13 oynadığınızda baştan yalnız bir taş çıkmıştır; kural ihlal edilmez. Ama bir baş pulunu 24/18, diğerini 24/19 yapmak normal bir turda ikinci kez baştan çıkmak olur. İki farklı zar atmanız iki yeni taş kullanma izni değildir.
Bu sınırlama oyunun planlama tarafını güçlendirir. On beş pulun hepsini açmak zaman alır. Büyük sayı atan oyuncu bazı taşlarını öne taşıyabilir, ancak başta çok sayıda pul kalırsa daha sonra uygun durak bulmak zorlaşabilir. Başın boşalması ve öndeki grubun temposu arasında bir denge kurmaya çalışın.
İlk turdaki 6 to 6, 4 to 4, 3 to 3 istisnası
Nard Online için tarif edilmiş kurala göre, oyuncunun kendi ilk turunda 6 to 6, 4 to 4 veya 3 to 3 gelirse ve rakibin taşları tek taşla zarın tamamının oynanmasını engelliyorsa, baştan iki taş çıkarılabilir. Bu özel bir çözüm kuralıdır. Diğer çiftler için aynı hak otomatik oluşmaz; daha sonraki turlarda da bu istisna sürekli devam etmez.
Normal açılışta 6 to 6 örneğine bakın. Taşınız 24 numaralı baştan 18'e altı ilerleyebilir. İkinci altılıkla 12'ye gitmek isterseniz rakibin baş yığını o haneyi kapatır. Tek pulu dört altılıkla oynayamadığınız için ikinci pulu da 24'ten 18'e çıkarmak mümkün hale gelir. Burada iki taş çıkarılmıştır, dört değil.
5 to 5 ya da 2 to 2 gelince “çift attım, öyleyse iki taş çıkarabilirim” düşüncesi yanlıştır. 6 to 6, 4 to 4 ve 3 to 3'ün de ilk tur dışındaki tekrarları normal tek taş sınırına tabidir. Aile içinde başka kuralı öğrenmiş olanlara bunun yerel bir yorum olduğunu söyleyip oynanan oyunun hangi kurala bağlı olduğunu baştan netleştirin.
Rakibin tek pulu bile kapıdır
Uzun tavlada rakip taşını vuramazsınız. Karşı tarafın yalnızca bir taşı bulunan haneye inmek de yasaktır. Aynı hanede beş rakip taşı olsa bile yasak daha güçlü veya daha zayıf hale gelmez; tek taş yeterlidir. Kısa tavladaki “açık pul” kavramını burada zorlamayın. Uzun tavlada tek pul, başka taşlar için geçici fakat etkili bir iniş engeli olabilir.
Taşınız kendi 17'nizde ve dört attığınızı varsayın. Rakip 13'ü tutuyorsa 17/13 yapamazsınız. O rakip pulunu bara yollamak gibi bir seçenek yoktur. Bunun yerine elinizdeki dörtlüğü başka bir taşta yasal kullanabiliyor musunuz diye bakın. Bir taşın yolu kapanmışsa bütün turun geçmesi gerekmez.
Bir zarın adım sayısı sizi kapalı hanenin ötesindeki açık noktaya ulaştırıyorsa, aradaki rakip taşlarının üzerinden geçiş yapılabilir. Ancak her bir zar hareketinin nihai inişi yasal olmalıdır. Aynı pulu iki zarla yürütürken ilk zarın inişini görmezden gelemezsiniz.
Altı haneli engelin sınırı
Art arda altı haneyi kontrol etmek, karşı taraf için tam bir duvar oluşturur. Uzun tavlada rakibin on beş taşının tamamını bu duvarın arkasında bırakacak biçimde altıncı haneyi kapatmak yasaktır. Duvarın önüne en az bir rakip taşı geçmiş olmalıdır. Aksi halde hamle yalnızca açık bir haneye iniyor gibi görünse bile ortaya çıkardığı konum hukuka aykırıdır.
Beş haneli bir dizi bu özel nedenle otomatik yasak değildir. Kritik eşik altıncı noktadır ve durum rakibin gerçek taşlarının nerede olduğuna göre değerlendirilir. Altı haneyi sayarken tahtanın tahta kenarlarına takılmayın; bitişik yol bir köşeyi de dönebilir. Önemli olan rakibin kendi hareket rotası boyunca kesintisiz altı noktadır.
Duvarı kurmadan önce basit bir soru sorun: “Rakibin bütün taşları bunun gerisinde mi kalıyor?” Evetse tamamlamak yasaktır. Bir tanesi ön tarafa geçmişse bu özel yasak artık aynı şekilde uygulanmaz. Bu, büyük bir duvarın her zaman üstün bir hamle olduğu anlamına gelmez; yalnızca söz konusu engel kuralını ihlal etmediği anlamına gelir.
Duvar neden bazen serbesttir?
Beş bitişik hanenizi tuttuğunuzu ve zarınızın altıncı noktaya taş indirmeye uygun olduğunu düşünün. Rakibinizin bütün taşları henüz o hattı aşmamışsa, altıncı haneye taş koyamazsınız. Sadece taşın indiği noktanın boş olup olmadığı yeterli bir kontrol değildir. Hamlenin sonunda rakibin tüm kuvvetini kapana kıstırıp kıstırmadığına da bakılır.
Aynı konumda rakipten bir taş sizin duvarınızın ilerisine çıkmış olsun. Artık tamamlanmış altı haneli engel tüm on beş taşı hapsedemez. Bu nedenle aynı engel diğer yasallık koşulları da sağlanıyorsa kurulabilir. Duvarın yeri ve rakip taşlarının yönü konusunda anlaşmazlık varsa herkes kendi perspektifindeki nokta sayımını kullansın.
Stratejik tercih ayrı bir meseledir. Duvara çok sayıda aktif pul ayırırsanız geride kalanları oynatmak için uygun hamle sayınız azalabilir. Rakibin bir taşı duvarı geçmişse o pul yarışa devam eder. Yasal olan her kapıyı kapatmak zorunda değilsiniz; bazen dağılmak ve tempoyu korumak daha işe yarar.
Hamle sırası neden önemlidir?
19 numaralı hanenizde bir taşınız var ve 5 to 2 attınız. Rakip sizin 14'ünüzü tutuyor, 17 ve 12 ise açık. Beşi önce oynayıp 19/14 yapmak mümkün değil. Buna karşılık önce ikiyle 19/17, ardından beşle 17/12 hareketi yasal olabilir. Zarlardaki sayıların toplamı yine yedidir, ama önemli olan her ara duraktır.
Aynı pozisyonda 10 numaralı hanenizde ikinci bir pul da varsa onun seçeneklerine de bakmalısınız. “Beşliği kullanamıyorum” demeden önce tüm taşlara bakın. Bazı durumlarda bir pulda görünen rahat hamle, diğer zarı oynamayı engeller. İki zarı da kullanan başka sıra varsa zorunlu tam hamle nedeniyle onu seçersiniz.
Yeni başlayanlar için bu noktada fiziksel pratik çok işe yarar. Her zarın hareketini oynadığınızda sayıyı sesli okuyun, pulu indiği hanede bir an durdurun ve sonrasında ikinci zara geçin. Tek bir toplam hareket olarak düşünmek özellikle rakibin tek taşla kapattığı hanelerde yanlış karara yol açar.
Ev bölgesine gelmek ve taş toplamaya başlamak
Kendi 6, 5, 4, 3, 2 ve 1 haneleriniz evinizdir. Bir taş buraya indiğinde henüz dışarı çıkmış değildir. On beş taşın tamamı evde bulunana kadar taş toplayamazsınız. Yedinci hanede tek bir taş kalmış olması bile toplama aşamasını başlatmaz. Sona yaklaşırken bu geride kalmış pulu saymayı unutmayın.
Evde de zarları hareket için kullanabilirsiniz. Örneğin altıncı hanedeki bir pul uygun zarla daha düşük bir haneye ilerletilebilir. Bu, taşların hepsinin evde olduğu bir anda her zarın otomatik olarak taş toplama anlamına gelmediğini gösterir. Henüz tam bir yasal turu hesaplamadan taşları tahtanın kenarına dizmeyin.
Evdeki dağılım da önemlidir. Çok sayıda taş altıncı hanede birikmişse o taşların toplanması için farklı zar kombinasyonlarına ihtiyacınız olabilir. Birinci ve ikinci hanelerde kalan taşlar ise yüksek zarların özel büyük-zar kuralıyla değerlendirilebilir. Kimin önce bittiğini son turdaki konum ve zar sıralaması belirleyebilir.
Taş toplarken tam isabet ve büyük zar
Bütün pullar evdeyse, gelen zarın sayısına denk haneden bir taş çıkarabilirsiniz. Beş attınız ve 5'inizde pul varsa onu toplayabilirsiniz. İki attınız ve 2'nizde taş varsa yine bir tane alırsınız. Çift zar dört ayrı işlem olasılığı verir; her zarın gerçek bir hamle olarak ele alınması gerekir.
Asıl incelik, zarın gösterdiği hane boşken ortaya çıkar. Söz konusu sayıdan daha yüksek hanede pulu olan kişi, mümkün olan yasal iç hareketi önce dikkate almalıdır. Daha yukarıda hiçbir taş yoksa büyük zarı kullanarak en yüksek dolu alt haneden pul çıkarabilir. Bu nedenle boş beşinci haneyi görüp üçüncüden otomatik taş almak doğru değildir.
Örneğin yalnızca 3 ve 1 numaralı hanelerde taşınız varsa altılık, en yüksek dolu hane olan 3'ten taş toplamanıza izin verebilir. Çünkü 6, 5 ve 4'te hiçbir pul kalmamıştır. Ama 6'da taşınız varsa ve 5 boşa çıkmışsa beşliği 6'dan 1'e yasal hamle olarak kullanmanız gerekebilir. Ayrıntı, iki zarın hangi sırayla kullanılabileceğinden de etkilenir.
Toplama aşamasından dört somut örnek
Bir: tam eşleşme. Altıncı hanede iki taşınız bulunuyor ve 6 to 6 geliyor. Her altılık ayrı değerlendirilir. Yasal olduğu ölçüde altıncıdan taş toplanır; diğer altılıkları kalan en yüksek hanelerin durumuna bakarak oynarsınız. Çift atınca mutlaka dört taş toplanacak diye bir söz yoktur.
İki: boş beş. Beşinci haneniz boş, altıncıda bir taşınız var, üçüncüde de taş bulunuyor. Beşlikle üçüncüdeki taşı hemen dışarı almayın. Altıncıdaki taşın birinciye beş adım ilerleyebilmesi kural bakımından öncelik taşıyabilir.
Üç: bütün pullar aşağıda. Sadece birinci ve ikinci hanelerde taş kaldı, zar altı geldi. Üstte daha yüksek taş bulunmadığı için altılık ikinci hanedeki taşı toplamak için kullanılabilir.
Dört: zarlardan hangisi önce? 5 to 3 attınız. Beşliği önce kullanmak üçlüğü oynanamaz yapıyorsa ve üçü önce kullanmak iki zara da izin veriyorsa ikinci sırayı uygulamalısınız. Tam oynama yükümlülüğü bitiş aşamasında da sürer.
Mars ve normal galibiyet
Bir oyuncu on beşinci taşını çıkardığında oyun biter. Kaybeden o ana kadar tahtadan en az bir taş çıkarmışsa kazananın sonucu normal galibiyettir ve bir puan sayılır. Kaybeden hiç pul toplamamışsa buna mars denir; bu sonuç iki puandır. Önemli ölçüt kaybedenin toplanmış taş sayısıdır, son zarın şekli değil.
Mars, kazananın mutlaka altı haneli bir set oluşturduğu ya da kaybedenin başında hâlâ pul olduğu anlamına gelmez. Bu durumlar eşlik edebilir ama Nard Online'ın tanımladığı iki puanlık sonuç için belirleyici olan sıfır taş toplamış olmaktır. Kaybeden bir taş bile toplamışsa artık bu anlamda mars yoktur.
Bazı yöresel masalarda ilave sonuç adları veya farklı puanlar anlatılabilir. Bunları Nard Online uzun tavla modunun özellikleri gibi duyurmak doğru değildir. Arkadaşlarla fiziksel tahtada oynarken skor geleneğini baştan konuşabilirsiniz; uygulamanın içindeki oyunsa kendi belirtilmiş kurallarını izler.
Açılış örneği: 6 to 5 ile tek pul yürütmek
On beş taşın tamamı kendi 24 numaralı baş noktanızda olsun. İlk tur 6 to 5 geldi; 18 ve 13 açık. Bir taşı 24'ten 18'e altı adım oynayın, aynı taşı 18'den 13'e beş adım götürün. Böylece 24/18/13 gerçekleştirilmiş olur. Başta on dört taş kalır. Her iki zar da oynanmıştır, tek taş çıkarma sınırı aşılmamıştır.
Aynı sayı için iki farklı baş taşını ayrı ayrı hareket ettirirseniz normal baş kuralını bozarsınız. On bir adımı tek seferde sayıp aradaki inişi kontrol etmezseniz kapalı bir noktada durma hatası yapabilirsiniz. Bu iki hatayı önlemek için her zarı açıkça bir taşın hareketi olarak değerlendirin.
Bu açılış elbette bütün pozisyonlarda en iyi hamle diye sunulamaz. Rakip bir önceki turda bazı haneleri kapattıysa 18 veya 13 artık uygun olmayabilir. Kurallar somut durumu inceler; ezbere tercih edilen bir diziyi dayatmaz.
Açılış örneği: 6 to 6 ile iki taş çıkarmak
Standart başlangıçta ilk turunuz 6 to 6 olsun. Baştaki pulunuz 24'ten 18'e gelir. Sonraki altılık rakibin 12 numaralı baş noktasına inmek ister, fakat orası rakip pullarıyla doludur. Bir pul dört altılığı kullanamadığından özel açılış istisnası devreye girer ve ikinci pulu da 24/18 oynayabilirsiniz.
Burada temel sınırları yeniden görün: Rakibin taşları kırılamaz; baştan dört pul çıkmaz; sonraki bir turda tekrar 6 to 6 gelmesi otomatik iki taş çıkarma hakkı getirmez. Aynı görünümlü zar, oyun başlangıcında ve orta oyunda farklı seçeneklere yol açabilir. Ayrımı yaratan yalnız sayı değil, ilk tur ve rakibin kapalı hanesidir.
4 to 4 ve 3 to 3 için de tanımlanan istisna düşünülebilir. Her durumun ara duraklarını tahtada tek tek saymak, olası bütün sıraları kanıtsız olarak ezberlemekten daha sağlıklı bir öğrenme yöntemidir.
Orta oyunda kapalı bir beşlik
Kendi 19'unuzda bir taş, 10'unuzda ikinci bir taş bulunduğunu varsayalım. Zar 5 to 2, rakip 14'ü tutuyor; 17 ve 12 açık. 19'daki pulu beş adım götürmek mümkün değildir çünkü 14 kapalıdır. Ancak ikiyle 17'ye gelip beşle 12'ye devam etmek yasal olabilir. Böylece aynı taş hem iki hem de beş hareketini kullanır.
Bu örneğin asıl dersi, ilk denemede “hamlem yok” dememektir. Zarlardaki sayılar farklı sırada oynandığında ara durak değişir. Rakibin pulunun üzerinden geçmek serbest olabilir, üzerine inmek değildir. Ayrıca başka pulu bulunan oyuncu bütün taşlarının seçeneklerine bakmakla yükümlüdür.
Bir masa anlaşmazlığı sırasında sadece “toplam yedi oynadım” demek yetmez. “19'dan 17'ye iki, 17'den 12'ye beş” şeklinde gösterirseniz herkes hangi hanelerin gerçekten kontrol edilmesi gerektiğini görür.
Masada sık tartışılan kurallar
“Tek rakip pulunu kırabilir miyim?” Hayır, uzun tavlada kırma yoktur. “6 to 5 ile iki pul çıkarabilir miyim?” Normal turda hayır. “Bir zar bana uymadı, geçebilir miyim?” İki zarın da oynanabildiği bir sıra varsa hayır. “Rakibin bütün pullarını altı hanenin arkasında bırakabilir miyim?” Hayır; altı haneli tam duvarın bu biçimi yasaktır.
Bunların dışında geleneksel uygulamalar arasında farklar bulunabilir. İlk oyuncunun belirlenmesi, ilk atış sayılarının kullanılması ve bazı yöresel sonuçların adları her masada aynı olmayabilir. Fiziksel oyunda önceden uzlaşmak bu yüzden önemlidir. Nard Online'da ise belirtilmiş oyun kurallarını ve tahtanın kabul ettiği yasal hamleleri esas alın.
En zor anlaşmazlıklarda kişi sayarak değil taş sayarak ilerleyin: Kimin perspektifi? Hangi rakip noktası dolu? Hangi zar hangi ara durağı oluşturuyor? Duvar kurulursa rakibin herhangi bir taşı ön tarafta kalıyor mu? Somut sorular sorulduğunda çoğu gerginlik ortadan kalkar.
İlk on maç için çalışma yöntemi
İlk maçınızda yalnızca taşın izleyeceği yolu öğrenin. İkinci maçta her turun sonunda başta kaç taş kaldığını sayın. Üçüncü maçta farklı zar sıralarını deneyin. Dördüncü maçta tek rakip pulunun kapattığı haneyi belirleyin. Beşinci maçta yan yana beş kapalı hane ile kurallara aykırı altı kapalı hane arasındaki farkı inceleyin.
Altıncı ve yedinci maçta bütün pulların hareket etmesine dikkat edin; çok ilerideki tek bir pul uğruna gerideki grubun hızını feda etmeyin. Sekizincide ev dışında kalan son pulu izleyin. Dokuzuncuda boş eşleşen hanelerde yüksek zarın hangi puldan toplama yaptırdığını çalışın. Onuncuda sonuçtaki puanı, kaybedenin dışarı çıkardığı taşları sayarak açıklayın.
Nard Online'da Easy, Medium ve Hard seviyelerinde internetsiz oynanabilen botlar vardır. Pass & Play ile iki kişi aynı cihazda oynayabilir. Bu iki yöntem kuralları tekrarlamak ve şüpheli pozisyonları tartışmak için uygundur. Çevrim içi eşleşmelerin yanında gerçek bir öğretim planı oluşturmak için bu seçenekleri kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
Birincisi, uzun tavlada rakibin tek taşını kısa tavladaki gibi kırmaya kalkmaktır. İkincisi, iki zarı baştan iki pul çıkarma izni saymaktır. Üçüncüsü, çift zarı ara duraksız bir sıçrama olarak okumaktır. Dördüncüsü, altı haneli duvarı yalnız bir tahta yarısında arayıp köşeden dönen diziyi kaçırmaktır.
Beşinci hata, yedinci hanede son pul varken taş toplamaya başlamaktır. Altıncısı, eşleşen ev hanesi boş olduğunda daha yüksek hanedeki pulu kontrol etmemektir. Yedincisi, iki zarın tam kullanımını düşünmeden beğenilmeyen sayıyı bırakmaktır. Sekizincisi ise en ileri pulu bütün yarışın ölçüsü sanmaktır.
Bu hataların ilacı daha fazla kural ezberlemek değil, her hamlede hangi somut şartın kontrol edildiğini bilmektir. Kuralı adlandırın: baş sınırı, rakip noktası, tam hamle, duvarın önündeki rakip taşı veya evdeki son pul. Bir sonraki turda doğru soruyu sormanız kolaylaşır.
Sıkça sorulan sorular
Her oyuncunun kaç taşı vardır?
On beş. Bütün taşlar kendi baş noktasında tek yığın olarak başlar.
Oyuncular farklı yönlere mi gider?
Hayır. Uzun tavlada iki oyuncu da saat yönünün tersine hareket eder. Klasik kısa tavlada durum farklıdır.
Rakibin tek pulu bulunan haneye girebilir miyim?
Hayır. Tek rakip taşı haneyi kapatır. Kırma ve bara gönderme bu oyun türünde yoktur.
Her tur baştan iki pul çıkarabilir miyim?
Hayır. Normal sınır bir puldur. Belirli ilk tur çiftlerinde sınırlı istisna vardır.
Hangi çiftler açılış istisnasına dahildir?
6 to 6, 4 to 4 ve 3 to 3; tek taşla tam oyunu rakibin yerleşimi engellediğinde.
Altı haneli duvar kurmak her zaman mı yasak?
Hayır. Rakibin bütün on beş pulunu geride kapatacaksa yasaktır. En az bir rakip taşı öne geçmişse bu özel yasak geçerli değildir.
Tek taş ev dışında kaldığında toplama yapılır mı?
Hayır. Tüm on beş taşın kendi evinde bulunması gerekir.
Mars kaç puandır?
Kaybeden hiçbir pul toplamamışsa mars iki puandır; en az bir tane toplamışsa normal sonuç bir puandır.
İnternet bağlantısı olmadan öğrenebilir miyim?
Evet, çevrim dışı botlar sunulur. Tarayıcı oyunu ayrıca /play/ adresindedir.
Nard Online gerçek parayla oynanan kumar mıdır?
Hayır. Çevrim içi masalarda kullanılan sanal coinlerin gerçek para değeri yoktur ve nakde çevrilemezler.
Özet
Uzun tavlada başarının temeli beş şeyi ayırmaktır: herkesin izlediği yön, zarların ayrı hareketleri, baştan çıkış sınırı, rakibi bütünüyle hapseden altı haneli duvar yasağı ve evden taş toplamanın başlaması için on beş pulun evde bulunma şartı. Bu kurallar bir kez anlaşıldığında oyun çok daha okunabilir hale gelir.
Marsın iki puan olması da doğrudan kaybedenin hiçbir taş toplamamış olmasına bağlıdır. Hangi hamlenin yasal olup olmadığını tartışırken tek bir geleneğe değil, tahtadaki gerçek hanelere ve oynanan modun tanımlanmış kurallarına bakın.