Uzun nərddə altı xanalıq blok qaydası

Müəllif: Pixhelm Editorial Team · 10 dəq oxunuş

Uzun nərddə altı xanalıq səddin qadağan şərtini və rəqib daşlarının yerini nümunələrlə yoxlayın.

Səddin ölçüsü daşla deyil, xanayladır

Altı ardıcıl xana sizin daşlarınızla tutulanda tam sədd yaranır. Bir xanaya altı daş yığmaq isə altı xanalıq sədd demək deyil. Rəqibin bir zərlə tam səddin üzərindən atlaması mümkün olmadığından bu quruluş ciddi maneədir. Burada əsas sual ardıcıl beş xananı altıya çevirmək üçün daş qoymağa icazə verilib-verilməməsidir. Cavab rəqibin qalan daşlarının yerindən asılıdır.

Rəqib səddin hansı tərəfindədir?

Nömrələri keçmək istəyən oyunçunun hərəkət istiqamətinə görə 24-dən 1-ə sayırıq. Tutaq ki, 19, 18, 17, 16, 15 və 14-cü xanalar tutulub. Rəqibin 22-dəki daşı səddin arxasındadır, 12-dəki daşı isə onu keçib. Bütün on beş rəqib daşı arxada qalıbsa, altıncı xananı bağlamaq olmaz. Ən az bir daş səddi qabaqlayıbsa, həmin şərt ödənə bilər.

Müvəqqəti bağlama da nəzərə alınır

Təkcə növbənin yekun görünüşünü yoxlamaq düzgün deyil. Birinci zərlə bütün on beş rəqib daşını həbs edən altıncı xananı bağlayıb, ikinci zərlə açmaq cəhdi də qaydanı pozur. Hər aralıq gediş ayrıca qanuni olmalıdır. Bu səbəbdən şübhəli mövqelərdə ardıcıllığı bir-bir izah edin və son təsviri bütün hərəkətlərin qanuniliyi kimi qəbul etməyin.

Beş xanalıq blokun dəyəri

Beş ardıcıl xana tutmaqla rəqibin yolunu çətinləşdirmək mümkündür. Buna baxmayaraq, altıncı xanaya tələsmək lazım deyil. Rəqib daşlarının mövqeyini, açıq qalan enişləri və öz geridə qalan daşlarınızı nəzərdən keçirin. Bəzən bilincli boşluq saxlamaq, qanunsuz sədd qurmağa çalışmaqdansa daha ağıllı inkişaf planı verir.

Vurmaq olmayan oyunda blok

Uzun nərddə rəqib daşı vurulmur; bir daşın durduğu xana belə eniş üçün bağlıdır. Bir neçə belə xananı yan-yana tutduqda rəqibin seçimlərini azaldırsınız, lakin onun daşlarını lövhədən çıxarmırsınız. Qısa nərddə hücum və vurma ilə əlaqəli blok anlayışını bu oyuna eynilə daşımaq səhv nəticə verə bilər.

Diaqramda on beş daşı göstərin

Səddin qanuniliyini dəyərləndirmək üçün yalnız altı xananı çəkmək kifayət deyil. Rəqibin bütün daşlarının harada olduğunu da göstərmək lazımdır. Eyni sədd bir mövqedə qadağan, başqa mövqedə isə mümkün ola bilər. Qaydaya görə qanuni olan gedişin strateji cəhətdən ən yaxşı seçim olduğunu da əvvəlcədən iddia etmirik.

Mövqe məşqləri

1. Şərtli altı xana səddi: 1

Rəqibin 24-dən 1-ə gəldiyini düşünün, sədd 19 ilə 14 arasındadır. Arxada qalan 15 rəqib daşını sayın, bir neçəsi 22 yaxınlığında olsun. Son vəziyyət həlledicidir: bütün 15 daş 19 arxasındadır, 14-dan irəlidə rəqib yoxdur. İkinci zər birinci qanunsuz enişi sonradan düzəldə bilməz. 19 ilə 14 səddində altıncı enişə qərar verməzdən əvvəl arxada qalan 15 rəqib daşını sayın.

2. Şərtli altı xana səddi: 2

Maneəni keçən oyunçunun baxışından altı xana 18-dən 13-a qədər uzanır. Bu məşqdə 14 daş səddi keçməyib, onların bir qismi 21-dədir. Yalnız səddin şəklinə baxmaq olmaz, çünki bir daş 11-də 13 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. Bir xanadakı altı daşla altı bağlı xananı qarışdırmayın. 18-dən 13-a qədər şəkil çəkərkən 13-dan qabaqdakı sahəni də göstərin, yoxsa hökm natamam qalır.

3. Şərtli altı xana səddi: 3

Bu sxemdə 17 və 12 arasında ardıcıl altı xana bağlanmaq üzrədir. Səddin arxasında 15 daş var; 20 nümunə mövqedir. Eyni xanalıq səddin hökmü dəyişə bilər, ona görə ki, bütün 15 daş 17 arxasındadır, 12-dan irəlidə rəqib yoxdur. Strateji faydanı müzakirə etməzdən əvvəl gedişə icazə olub-olmadığını deyin. Bu 17 və 12 mövqeyində əsas göstərici 15 daşdır; səddin görünüşü təkbaşına kifayət etmir.

4. Şərtli altı xana səddi: 4

Rəqibin yolu ilə 16, 15 və 11-a qədər xanaları qeyd edin. 19 ətrafına 14 geridə qalan daşdan bir neçəsini qoyun. Sahibin qaydasındakı əsas şərt budur: bir daş 9-də 11 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. Bütün rəqib daşlarını və səddə daxil olan xanaları ayrı-ayrılıqda sayın. 16-dən 11-a ardıcıllığı izləyin və qalan rəqib daşlarının mövqeyini ayrıca izah edin.

5. Şərtli altı xana səddi: 5

Hərəkəti 24-dən 1-ə sayın və 20 ilə 15 arasını işarələyin. Yaxınlaşan tərəfdə yalnız görünən bir daş yox, cəmi 15 daş dayanır. Altıncı xanaya qərar verməzdən əvvəl baxın: bütün 15 daş 20 arxasındadır, 15-dan irəlidə rəqib yoxdur. Qanuni sədd öz geridə qalan daşlarınızın yolunu da çətinləşdirə bilər. 20 ilə 15 arasındakı xəttdən başqa 23 yaxınlığındakı daşları da yoxlamalısınız.

6. Şərtli altı xana səddi: 6

Altıncı daşın enişi 15 ilə 10 arasındakı bütöv səddi tamamlaya bilər. 14 daş səddin arxasındadır; sonra 10-dan qabaqdakı hissəyə baxın. On beşinci daşın mövqeyi vacibdir: bir daş 8-də 10 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. Diaqram çəkərkən rəqibin hərəkət istiqamətini oxla göstərin. 10 xanasını bağlayaraq 15 ilə 10 səddini tamamlayırsınızsa, aralıq mövqenin qanuniliyini həmin anda sınayın.

7. Şərtli altı xana səddi: 7

Səddə yaxınlaşan tərəf üçün 14-dən 9-a qədər bütün xanalar bağlı görünür. Bu 14 və 9 səddi qarşısında hələ 15 rəqib daşı gözləyir. 17-dən başqa 9-dan qabağa da baxın; bütün 15 daş 14 arxasındadır, 9-dan irəlidə rəqib yoxdur. Beş ardıcıl xana xüsusi tam sədd qadağasına daxil deyil. 14-dən 9-a istiqaməti aydın göstərin ki, geridə qalan 15 daşın vəziyyəti anlaşılır olsun.

8. Şərtli altı xana səddi: 8

Rəqibin 24-dən 1-ə gəldiyini düşünün, sədd 13 ilə 8 arasındadır. Arxada qalan 14 rəqib daşını sayın, bir neçəsi 16 yaxınlığında olsun. Son vəziyyət həlledicidir: bir daş 6-də 8 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. İkinci zər birinci qanunsuz enişi sonradan düzəldə bilməz. 13 ilə 8 səddində altıncı enişə qərar verməzdən əvvəl arxada qalan 14 rəqib daşını sayın.

9. Şərtli altı xana səddi: 9

Maneəni keçən oyunçunun baxışından altı xana 12-dən 7-a qədər uzanır. Bu məşqdə 15 daş səddi keçməyib, onların bir qismi 15-dədir. Yalnız səddin şəklinə baxmaq olmaz, çünki bütün 15 daş 12 arxasındadır, 7-dan irəlidə rəqib yoxdur. Bir xanadakı altı daşla altı bağlı xananı qarışdırmayın. 12-dən 7-a qədər şəkil çəkərkən 7-dan qabaqdakı sahəni də göstərin, yoxsa hökm natamam qalır.

10. Şərtli altı xana səddi: 10

Bu sxemdə 21 və 16 arasında ardıcıl altı xana bağlanmaq üzrədir. Səddin arxasında 14 daş var; 24 nümunə mövqedir. Eyni xanalıq səddin hökmü dəyişə bilər, ona görə ki, bir daş 14-də 16 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. Strateji faydanı müzakirə etməzdən əvvəl gedişə icazə olub-olmadığını deyin. Bu 21 və 16 mövqeyində əsas göstərici 14 daşdır; səddin görünüşü təkbaşına kifayət etmir.

11. Şərtli altı xana səddi: 11

Rəqibin yolu ilə 18, 17 və 13-a qədər xanaları qeyd edin. 21 ətrafına 15 geridə qalan daşdan bir neçəsini qoyun. Sahibin qaydasındakı əsas şərt budur: bütün 15 daş 18 arxasındadır, 13-dan irəlidə rəqib yoxdur. Bütün rəqib daşlarını və səddə daxil olan xanaları ayrı-ayrılıqda sayın. 18-dən 13-a ardıcıllığı izləyin və qalan rəqib daşlarının mövqeyini ayrıca izah edin.

12. Şərtli altı xana səddi: 12

Hərəkəti 24-dən 1-ə sayın və 17 ilə 12 arasını işarələyin. Yaxınlaşan tərəfdə yalnız görünən bir daş yox, cəmi 14 daş dayanır. Altıncı xanaya qərar verməzdən əvvəl baxın: bir daş 10-də 12 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. Qanuni sədd öz geridə qalan daşlarınızın yolunu da çətinləşdirə bilər. 17 ilə 12 arasındakı xəttdən başqa 20 yaxınlığındakı daşları da yoxlamalısınız.

13. Şərtli altı xana səddi: 13

Altıncı daşın enişi 19 ilə 14 arasındakı bütöv səddi tamamlaya bilər. 15 daş səddin arxasındadır; sonra 14-dan qabaqdakı hissəyə baxın. On beşinci daşın mövqeyi vacibdir: bütün 15 daş 19 arxasındadır, 14-dan irəlidə rəqib yoxdur. Diaqram çəkərkən rəqibin hərəkət istiqamətini oxla göstərin. 14 xanasını bağlayaraq 19 ilə 14 səddini tamamlayırsınızsa, aralıq mövqenin qanuniliyini həmin anda sınayın.

14. Şərtli altı xana səddi: 14

Səddə yaxınlaşan tərəf üçün 16-dən 11-a qədər bütün xanalar bağlı görünür. Bu 16 və 11 səddi qarşısında hələ 14 rəqib daşı gözləyir. 19-dən başqa 11-dan qabağa da baxın; bir daş 9-də 11 səddini keçib, 14 daş arxada qalıb. Beş ardıcıl xana xüsusi tam sədd qadağasına daxil deyil. 16-dən 11-a istiqaməti aydın göstərin ki, geridə qalan 14 daşın vəziyyəti anlaşılır olsun.

Altı xanalıq hər sədd qanunsuz deyil; səddi keçən bir rəqib daşı on beşin hamısının həbsi şərtini dəyişir. Aralıq mövqelər də qanuni olmalıdır.

Ekspert tövsiyələri

Altıncı xananı tutmağı düşünəndə rəqibin bütün on beş daşını diaqramda göstərin. Birinin səddi keçməsi xüsusi şərti dəyişdirir. Hər zəri ardıcıl oynayın, sonra açılacaq olsa belə, qanunsuz aralıq səddi qəbul etməyin.

Tez-tez edilən səhvlər

Bir xananın üstündə altı daş altı xanalıq sədd deyil. Beş ardıcıl xana xüsusi altılıq qadağanı yaratmır. Yekun lövhə aralıqda qanunsuz gedişin olmadığını sübut etmir.

Tez-tez verilən suallar

Altı xanalıq sədd həmişə qadağandır?

Xeyr. Qadağa səddin bütün on beş rəqib daşını arxasında saxlaması ilə bağlıdır.

Bir xanada altı daş sədd sayılır?

Xeyr. Altı ardıcıl tutulan xana tələb olunur; daş sayı ilə xana sayını qarışdırmayın.

Beş xananı tutmaq olar?

Altı xana üçün nəzərdə tutulan xüsusi qadağa beş ardıcıl xanaya aid deyil; başqa gediş qaydaları yenə qüvvədədir.

Bir rəqib daşı səddi keçibsə necə?

Bütün on beş daş arxada olmadığına görə həmin qadağa şərti ödənmir; lakin başqa qaydalar yoxlanmalıdır.

Bir zərlə bağlayıb digəri ilə aça bilərəm?

İlk bağlama özü qanunsuzdursa, növbəti zərlə açılması onu qanuniləşdirmir.

İki tərəf eyni istiqamətdə hərəkət edir?

Bəli. Uzun nərddə hər iki oyunçu eyni istiqamətdə, saat əqrəbinin əksinə gedir.

Altı xananı tək zərlə aşmaq olar?

Bir zər ən çox altı addım verir və altı ardıcıl bağlı enişi bir addımla tam keçmək mümkün deyil.

Sədd vurmaqla eynidirmi?

Xeyr. Sədd enişləri məhdudlaşdırır, rəqib daşları lövhədən kənarlaşdırılmır.

Qanuni sədd həmişə sərfəlidir?

Xeyr. Mövqe planı, qalan daşlar və gələcək yol ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Diaqramda nə göstərilməlidir?

Səddin altı xanası, hərəkət istiqaməti və rəqibin on beş daşının bütün mövqeləri.